Routekaart-2

Hoe de overheid houtstook kan uitfaseren. Onze routekaart.

Het uitfaseren van houtstook is onvermijdelijk om de nieuwe WHO-norm voor PM2,5 fijnstof te gaan halen. Bij de oude norm – die Nederland in 2030 zou bereiken – vindt nog 8-11% oversterfte plaats en heel veel gezondheidsschade. Houtkachels en haarden stoten circa 25% van deze fijnstof uit en kunnen in woonwijken verantwoordelijk zijn voor wel 50%. Zie de kaders onderaan bij ‘Onderzoek’ en ‘Europa’.

Onder houtstook wordt niet alleen de hout- en pelletkachel of open haard bedoeld maar ook alle vormen van houtstook buiten zoals vuurkorf, hot tub, tuinhaard, etc.

Voor de uitfasering zijn de volgende stappen vereist. Landelijke beleid is verreweg het meest effectief, efficiënt en rechtvaardig maar de stappen kunnen ook door de gemeenten uitgevoerd:

  1. Ontmoediging van houtstook door overtuigende voorlichting, gericht op de disproportioneel grote schade die houtstook aanricht aan de volksgezondheid, de natuur en het klimaat.

  1. Overgangsmaatregelen om houtstook deels te verbieden bij ongunstige weersomstandigheden en bij (gezondheids)klachten van omstanders. Handhaving kan plaatsvinden via drones met camera, warmtesensor en fijnstof meter.

  1. Invoering van een totaal houtstookverbod voor particulieren in 2026. Dat plaatsvindt na goede communicatie over de noodzaak en het tijdspad. Iedereen heeft recht op een gezonde leefomgeving en de overheid en gemeenten hebben een zorgplicht daarvoor.

1. Ontmoedigen via voorlichting

De landelijke en gemeentelijke overheid geven overtuigende voorlichting over houtstook. Een kleine minderheid levert met heel kleine bijdrage aan de woningwarmte disproportioneel veel vervuiling. Zie Houtstook sterk vervuilend.


Wetenschappers en de WHO hebben heel sterk bewijs dat ook lage concentraties fijnstof vrijwel alle organen aantast en gelinkt is aan vele invaliderende ziektebeelden. De kernboodschap is: houtrook is altijd schadelijk voor de gezondheid van stoker en buurtgenoten. Mensen hebben het recht om te weten welke aandoeningen allemaal toenemen door fijnstof. Zie onze beknopte Animaties of kijk bij alle Effecten op de Gezondheid.

Ook de negatieve effecten van houtstook op de natuur en het klimaat worden benoemd, zoals de 2x zo hoge CO2 uitstoot als bij fossiel. Zie Houtstook niet duurzaam.


In de overheidsvoorlichting wordt aangegeven dat ook droog hout in goed gestookte EcoDesign kachels veel fijnstof, meer ultrafijnstof en zeer veel PAK uitstoten, zeer zorgwekkende stoffen. De enige goede boodschap is ‘Stook niet op hout’. Zie Stooktips en EcoDesign en Kachelfilters zijn geen oplossing.


Promoot bij de energietransitie schone alternatieven voor het verwarmen van de woning, zoals een (hybride) warmtepomp en elektrische haard, naast goede isolatie. Alternatieven voor buitenstook zijn een elektrische BBQ en tuin lampionnen.


De rijksoverheid en gemeenten verwijzen burgers naar de Stookwijzer. Daar wordt per dagdeel (5 uur vooruit) aangegeven wanneer er niet gestookt kan worden. Dat geldt voor zowel binnen- als buitenstook. Windkracht 3 Beaufort en lager, is het criterium voor te weinig wind. Onderzoek toont namelijk aan dat ook bij hogere windsnelheden hoge fijnstof concentraties worden gemeten (Scapeler, bladzij 56).

Burgers weten hoe zij een klacht kunnen melden bij de Stookwijzer. De klacht wordt doorgegeven aan en opgepakt door de betreffende gemeente, ook als zij nog niet deelnemen aan het Schone Lucht Akkoord.


Erken als overheid de noodzaak van voldoende ventilatie tijdens eten bereiden, douchen, wassen en ’s nachts. Voldoende ventilatie met schone lucht is noodzakelijk voor een gezonde levensstijl. Communicatie hierover naar burgers toe, is belangrijk.


Het spreekt vanzelf dat overheden het goede voorbeeld geven en in alle omstandigheden afzien van houtstook. Dus geen kerstboomverbrandingen of vreugdevuren organiseren, of vuurkorven gebruiken bij feestelijke gelegenheden. Ook past het niet dat de overheid betrokken is bij de verkoop van hout aan particulieren.


De rijksoverheid is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van gezondheidswaarschuwingen op alle houtstokende apparaten en toebehoren, zoals haardhout. Dit naar het voorbeeld van pakjes sigaretten.


2. Ontmoedigen door regelgeving

Rijksoverheid:

De Rijksoverheid zorgt voor wetgeving waarbij het geregeld is dat houtkachels niet de primaire verwarmingsbron van een woning kunnen zijn. Subsidie voor de sloop van de houtkachel en dakdoorvoer is nodig, om (lange) overgangsregelingen te voorkomen.


Bij energiearmoede zijn mensen gebaat bij praktische en financiële steun voor goede isolatie en een duurzame en schone verwarming. Houtstook is ook voor hen geen optie bij de energietransitie.


Het advies van de Stookwijzer (en Stookalert) wordt landelijk bij wet vastgelegd. Windkracht 3 en lager zijn aanleiding voor een stookverbod. Om te handhaven worden drones met camera, warmtesensor en fijnstof meter ontwikkeld, evenals een (automatisch) systeem om te kunnen beboeten. Politie en brandweer hebben ervaring om met drones boven bebouwing en in het donker te vliegen en beschikken inmiddels over >200 drones. Alleen een continue monitorende fijnstof meter is hierbij nog vereist.


Gemeenten:

Alle gemeenten sluiten aan bij het Schone Lucht Akkoord. Het Schone Lucht Akkoord biedt praktische oplossingen zoals bovenstaande subsidies en handhavingsmogelijkheden.


Gemeenten nemen per direct maatregelen op in het Omgevingsplan om bij (gezondheids)klachten te kunnen optreden met een stookverbod buiten 2 vaste stooktijden per week: donderdag- en zaterdagavond van 19-22 uur, mits de Stookwijzer het toelaat. Zo kunnen mensen daarbuiten veilig ventileren en kinderen veilig buitenspelen. Zie het Schone Lucht Akkoord.


Handel (gezondheids)klachten t.a.v. houtrook op een anonieme wijze af. Mensen met (gezondheids)klachten willen geen conflict met mensen in de buurt. Het is niet aan hen om handhavend op te treden.


Gemeenten nemen per direct in het Omgevingsplan op, een houtstookverbod – voor binnen en buiten – bij een negatief advies van de Stookwijzer: code rood en oranje. De gemeente Amersfoort en Assen zijn hiervan een goed voorbeeld.


Gemeenten kunnen vooruitlopen op het totale stookverbod door alvast een verbod op buitenstook per 2025 in te voeren. De gemeente Utrecht is hiervan een goed voorbeeld.


Gemeenten nemen in het Omgevingsplan per 2026 regels op die houtstook totaal verbieden. Zie het Schone Lucht Akkoord.


 

3. Totaal houtstookverbod per 2026

Particuliere houtstook zowel binnen als buiten is vanaf 2026 verboden.

Gemeenten handhaven steekproefsgewijs en bij klachten met drones met camera, warmtesensor en PM2,5 meter en systeem om (automatisch) te kunnen beboeten. De overheid blijft informeren over de noodzaak van een stookverbod door te informeren over de schade aan de volksgezondheid, natuur en klimaat.

Voor meer informatie bij het Schone Lucht Akkoord klik hier of bij het Informatie Punt Leef Omgeving (Iplo) klik hier.

 

Onderzoek leidde tot strenge WHO-norm en noodzaak tot uitfaseren houtstook

Samenvattend: een houtstookverbod is goed onderbouwd. Met de huidige kennis van houtstook, kan je daar de buurt – maar ook jezelf en kinderen – niet meer mee belasten. Het maak meer kapot, dan ieder lief is.

Uit veel onderzoek (70.000 artikelen) bleek dat bij de oude WHO-norm voor PM2,5 fijnstof nog 8% oversterfte en heel veel gezondheidsschade optreedt. Zie Effecten op gezondheid. Daarom verlaagde de WHO in 2021 de grenswaarden voor PM2,5 fijnstof tot 5 microgram/m3. Europees onderzoek kwam uit op 11% oversterfte bij de oude WHO-norm. Zie Fijnstof is gevaarlijk.

Houtkachels en haarden dragen met 25% sterk bij aan de te hoge PM2,5 waarden met daarin bijna 70% van alle PAK, zeer zorgwekkende stoffen. In woonwijken kan de bijdrage oplopen tot 50%. Zie Houtstook sterk vervuilend.

Het RIVM concludeert dat voor het behalen van de nieuwe WHO-norm een totaal houtstookverbod nodig is, naast stevige maatregelen voor industrie, landbouw en vervoer. De internationale vereniging voor epidemiologen (ISEE), de Europese Longartsen (ERS) en het Duitse Umwelt Bundes Amt  roepen ook daadwerkelijk op tot een houtstook verbod. Australisch onderzoek (zie Recommendations) liet na 6 jaar overheidsbeleid met moderne kachels en stooktips geen betere luchtkwaliteit (PM2,5) zien. Door legitimatie werd er meer gestookt. Het advies is ook daar: uitfaseren. Recent wees de European Scientific Advisory Board on Climate Change (bladzij 129 en 226) houtstook af vanwege de effecten op de volksgezondheid en de slechte warmte efficiëntie.

Drie grote onderzoeksinstellingen wezen eerder biomassa en houtstook af vanwege de zorgelijke toename van CO2 in de lucht en de schade aan bossen en biodiversiteit. Zie Houtstook niet duurzaam.

 

 

Europese regelgeving en uitfaseren houtstook

Het Europese parlement heeft medio 2023 ingestemd om de nieuwe WHO-advieswaarden per 2035 in te voeren, niet al in 2030. Industrie en vervoer zijn onmisbaar en veranderingen kunnen niet zo snel worden doorgevoerd is het argument. De ministers die over de luchtkwaliteit gaan – de Europese Raad – nemen binnenkort de uiteindelijke beslissing.

De uitfasering van houtkachels kan snel plaatsvinden en is dus heel geschikt om mee te beginnen. Volgens I&O Research stoken mensen in Nederland vooral voor de gezelligheid. In 2022 stookte 14% in een houtkachel of haard, waarvan slechts 8% als hoofdverwarming; dat is dus 1% van alle huishoudens.  Mensen met een krappe beurs wonen vaak in flats en sociale huurwoningen, zonder de mogelijkheid van houtstook.

 

Kom in actie

De stichting bestaat alleen uit actieve vrijwilligers die het belangrijk vinden om naast baan en gezinsleven onze doelen te bereiken. Wil jij ook een actieve bijdrage leveren?

45mm-wide case in polished steel with wire-style lugs typical of how early wrist watches looked. This was because early wrist watches were really just pocket watches with lugs soldered to them. These two longines telemeter chronograph mens designer belts replica watch are chronograph watches that come in at around 41 mm wide. They feature a steel case and a durable leather strap. The movement is self-winding, stop and reset the chronograph and there is no way to restart the timer without resetting. The earliest watches were built around the Lemania cal. 15CHT and later models.