Tag

houtrook

Nederlands Dagblad: Hout stoken is zó primitief (oktober)

nd 3okt201503 oktober 2015, Bron: Nederlands Dagblad, Hilber Meijer

 

Het Platform Houtstook, dat de overlast van hout stoken wil beperken, komt donderdag bij elkaar. Pauline van der Heiden van Stichting Houtrookvrij is van de partij. Thuis hout stoken wordt wat haar betreft bij wet verboden.

1  Waarom wil Stichting Houtrookvrij af van houtkachels, allesbranders, open haarden en vuurkorven?

‘De rook van het stoken van hout is schadelijk voor de gezondheid. Dat blijkt uit vele onderzoeken en dat ervaar ik zelf ook: tranende ogen, een prikkende neus, hoofdpijn. En het wordt alleen maar erger: misselijkheid, benauwdheid, slapeloosheid. Inmiddels is het zo erg dat ik oogontsteking krijg als er veel gestookt wordt. Daarnaast veroorzaken houtkachels geuroverlast. Het is geen pretje als je de hele dag in je slaapkamer, huiskamer en keuken houtrook, roet en teer ruikt, daar krijg je stressverschijnselen van. In 2010 had tien procent van de Nederlandse bevolking last van ‘houtstooklucht’. Inmiddels moet dat meer zijn, want de kachel- en houtverkoop is sterk toegenomen.’

2  Hoe ongezond is het inademen van ‘houtrook’ precies?

‘De Amerikaanse RIVM, het Environmental Protection Agency, geeft aan dat een hoge concentratie houtrook twaalf maal schadelijker is dan tabaksrook. Het blijft veertig keer langer in je lichaam en veroorzaakt daardoor langer schade dan een sigaret. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek IARC heeft voldoende bewijs dat het longkanker veroorzaakt. En volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu verergert het astma, en worden de longfunctie en hart- en bloedvaten er slechter van. Doordat je de rook met je neus inademt, vergroot het ook de kans op ziektes in de hersenen; parkinson, alzheimer. Zelfs autisme wordt er deels aan gelinkt. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert geen hout te stoken in dichtbevolkte gebieden. Wie wil er nou giftige rook in zijn huis?’

3  De overheid erkent het probleem volgens u niet. Hoe komt dat?

‘De meeste mensen weten niet hoe schadelijk houtrook is. En de overheid wil niet betuttelen. Het ligt politiek erg gevoelig. Je wint geen kiezers als je als politieke partij zegt: “Ho, stop je mag niet meer stoken.” In bijvoorbeeld Duitsland zijn ze veel verder. Daar zijn schoorsteengildes die erop letten dat particulieren goed stoken en die ook boetes kunnen geven.’

4  Kunt u bij liefhebbers van de open haard en houtkachel op een beetje begrip rekenen?

‘Bepaald niet. In een straal van tweehonderd meter rond ons huis zijn 21 adressen waar hout wordt gestookt. Bij negen adressen ben ik langsgegaan, maar daar werd ik niet vrolijk van. Sommige mensen stoken heel voordelig doordat ze overal gratis hout vandaan halen. Anderen zeggen: “Ik vind het heel rot dat je in de rook zit van mijn kachel, maar dit is mijn leefstijl.” Die gaan hun gedrag niet aanpassen. In 2014 sprak ik professor Bert Brunekreef, milieu-epidemioloog aan de Universiteit Utrecht. Die verbaasde zich erover dat we nog steeds zulke primitieve, vervuilende methoden gebruiken om ons te verwarmen.’

5  Kun je meer of minder milieuvriendelijk hout stoken?

‘Milieuvriendelijk stoken bestaat niet. De kachelbranche verkoopt zijn product als CO2-neutraal, maar dat is een fabeltje dat al lang ontkracht is door grote wetenschappelijke instituten. Recentelijk is er een groot onderzoek gedaan, gericht op Noordwest-Europa, om de luchtkwaliteit te verbeteren en de gezondheid van de burger te bevorderen. Daarin was ook aandacht voor de pelletkachel, die erg populair is. Uit dat onderzoek blijkt dat je huis verwarmen door middel van gas 59 keer schoner is dan met de pelletkachel.’

6  Wat is uw boodschap, donderdag tijdens de bijeenkomst van het Platform Houtstook?

‘Wij willen dat de regelgeving wordt aangescherpt en dat er wetten komen die de bevolking beschermen tegen deze vorm van vervuiling. Rond houtkachels moet een bewustwordingsproces op gang komen, net als destijds bij asbest en roken. Nederland is enorm dichtbevolkt. In een straal van negentig meter rond de houtkachel is de lucht giftig. Zo veel inwoners die de lucht van een houtkachel inademen, dat is gewoon niet handig.’

7  Hoe moeten we ons warm houden als we geen hout mogen verbranden?

‘Allereerst door je huis goed te isoleren, daarmee maak je al een grote stap. En neem een HR combiketel op gas. Of kies voor warmte-koude-opslag, een warmtepomp, zonne- of windenergie of infraroodverwarming. En ik zou graag een oproep aan ontwerpers willen doen: bedenk iets wat gezellig is, mooi is om te zien, warmte geeft en niet vervuilend is. Dat zou geweldig zijn.’

Mijn buurman stookt graag, ik wil de rook niet. (september)

Reformatorisch Dagblad, maandag 28 september 2015:

Kees (fictieve naam) en zijn gezin zijn regelmatig ziek door de rook van open haarden, vuurkorven en houtkachels in zijn buurt in Drachten. “Mijn baby moest twee dagen hoesten.” Houtrook is slecht voor de gezondheid, oordeelt het Longfonds. Mag de buurman stoken wat hij wil?

door Arien van Ginkel

Als er al discussie is over bijvoorbeeld houtkachels, dan gaat het vaak over certificering en efficiënt warmtegebruik. Dat ervaart persvoorlichter Jelmer Krom van het Longfonds. “Over de gevolgen voor de gezondheid hoor je nooit iemand.” Volgens hem komt dat doordat het nu pas tot mensen doordringt dat houtrook schadelijk is voor de gezondheid. Krom trekt de vergelijking met de discussie rond de autogordel. “In het begin vonden we het maar betuttelend en moeilijk als iemand je er op wees dat je een veiligheidsgordel om moest doen. Nu is dat normaal.”
Volgens emissieregistratie.nl, een website van de Rijksoverheid die de schadelijke uitstoot vaststelt, zijn open haarden en kachels de grootste bron van fijnstofvervuiling na de metaalsector. Behalve fijnstof komen door een houtvuur ook allerlei andere vervuilende en kankerverwekkende stoffen in de lucht.
Het is het ‘knusse’ imago van de houtkachel dat het Longfonds hekelt. Krom: “Fikkie stoken heeft altijd iets gezelligs. Mensen zien het niet als een grote bron van vervuiling. Maar ik ken heel veel mensen wier leven wordt vergald door notoire stokers.”
Het Longfonds zou graag willen dat gemeenten een stookverbod handhaven dat in ieder geval met windstil weer en met mist van kracht is.

Wetgeving
Stokers kunnen vaak, ondanks dat ze overlast veroorzaken, hun gang gaan. Landelijk is er geen wetgeving over het stoken van hout en kan het dus ook niet bestraft worden. De Rijksoverheid vindt houtrook vooral een lokaal probleem en ligt de verantwoordelijkheid neer bij gemeenten, ervaart ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).
In de Bouwverordening, waarin een gemeente voorschriften vastlegt voor het (ver)bouwen van bouwwerken, staat dat het verboden is om voor de omgeving op hinderlijke of schadelijke wijze rook, roet, walm of stof te verspreiden.
Het Longfonds hekelt het ontbreken van harde normen waaraan kan worden getoetst. Krom: “In plaats van rookhinder zou de overheid gezondheidsschade als eis moeten stellen. Dat is wetenschappelijk te bewijzen. Hinder is relatief.”
“Gemeenten worstelen vaak hoe ze met houtrook om moeten gaan”, laat de VNG bij monde van persvoorlichter Esther Verhoeff weten. “Als je regels over stoken opstelt, moet je die ook handhaven. Dat is haast niet te doen. De rook verspreidt zich en dus is niet altijd duidelijk wie de overlast veroorzaakt.”

Overlast
Daarnaast is het volgens Verhoeff de vraag wanneer rook nu echt ‘overlast’ veroorzaakt. “Er is geen manier om overlast te meten.” De ene buurman kan het stoken van een Zweedse fakkel al als stookoverlast ervaren terwijl een andere buurman dat totaal geen punt vindt. Gemeenten kunnen wel een stookverbod opnemen in de algemene politieverordening (APV). De VNG kent geen gemeenten die op dit moment zoiets in de verordening hebben staan.
Verhoeff denkt dat je houtrook het beste kunt bestrijden door mensen bewust te maken van het feit dat de walm slecht is voor de gezondheid. Datzelfde gebeurde volgens de VNG-woordvoerder bij het rookverbod in de horeca. “Toen mensen beseften dat roken in publieke ruimtes zeer schadelijk was voor anderen, kon er een landelijk verbod komen.”
Ze verwacht niet dat gemeenten op grote schaal wetten en regels op zullen gaan stellen. “Een stookverbod in landelijke regelgeving zie ik ook niet snel gebeuren. Gemeenten zijn daarvoor te verschillend. In een Vinexwijk bezorg je zes buren overlast wanneer je de kachel aanzet, terwijl je op het platteland in Drenthe rustig kunnen stoken.”

Ook ophef over sigaret in tuin
Leiden. Antitabaksclub Clean Air Nederland stapt naar de rechter om een rookverbod af te dwingen in tuinen en op balkons wanneer buren er last van hebben. Dat meldt het AD vandaag. Clean Air Nederland moet nog bepalen met welke casus hij de meeste kans maakt op de gewenste gerechtelijke uitspraak. “Ik denk meteen aan een bejaarde vrouw die ziek wordt in haar eigen flat, omdat haar onderbuurman sigaren rookt op zijn balkon”, zegt voorzitter Tom Voeten in de krant. “Of flatbewoners die roken op een balkon naast de slaapkamer van de baby van de buren.”
Michel Vols, docent rechten aan de Rijksuniversiteit Groningen, betwijfelt of zo’n rookverbod afgedwongen kan worden.

PuurFair, de beurs voor duurzame inspiratie met pelletkachel! (september)

Puurfair is een beurs die op 19 en 20 september plaatsvindt in Amsterdam. Een beurs met aandacht voor biologisch eten, elektrisch vervoer, van fair fashion tot duurzame architectuur: op PuurFair proef je de toekomst. Helaas ook met een stand van een pelletkachelverkoper. Het blijft een vreemd en hardnekkig fenomeen dat houtkachels als duurzaam worden betiteld.  Ook Milieudefensie is aanwezig met zogenaamde roetmonsters om aandacht te vragen voor de gevolgen van luchtvervuiling voor onze gezondheid. Ook zij betrekken houtrook niet in dit proces terwijl het stoken van hout een grote bron van roet vormt. Mocht u er heen gaan dan kunt u dat misschien ter sprake brengen.

Voor meer informatie klik op Puurfair.

 

Wethouder Tom de Bruijn: Hagenaars moeten minder gaan barbecueën. (juni)

Bron: Omroep West

DEN HAAG – Hagenaars moeten minder gaan barbecueën en het liefst geen houtkachels meer stoken. Dat moet ertoe leiden dat de luchtverontreiniging in de stad afneemt, schrijft de Haagse wethouder Tom de Bruijn (D66, milieu) aan de gemeenteraad.

Ervoor zorgen dat Hagenaars minder gaan barbecueën en de houtkachel opporren, zijn enkele maatregelen waarmee de gemeente in de toekomst de luchtvervuiling in de stad nog verder wil terugdringen.

Uit het actieplan Luchtkwaliteit dat wethouder De Bruijn maandag aan de gemeenteraad heeft gestuurd blijkt dat Den Haag nog dit jaar voldoet aan de Europese normen voor fijnstof en stikstofdioxide. Maar het moet nog beter, vindt hij.

‘Schone lucht maakt de stad prettiger’

Daarom trekt De Bruijn zes miljoen euro uit om de lucht nog schoner te krijgen. ‘Schone lucht maakt de stad prettiger om te wonen, te werken, te wandelen, te fietsen en buiten te spelen’, schrijft hij in de nota.

Afgelopen voorjaar was er een stadsgesprek met betrokkenen. Op basis daarvan heeft de wethouder gekozen voor een aantal maatregelen:

– Er komt een nieuwe sloopregeling om meer vieze auto’s van de weg te krijgen
– De gemeente wil afspraken maken met de transportsector over het gebruik van schonere voertuigen bij de stadsdistributie. Nieuwe bussen in de stad moeten ook schoner zijn.
– Den Haag gaat het elektrisch vervoer stimuleren en richt zich daarbij op taxi’s, grotere werkgevers, koeriers en pizzabezorgers.
– ‘De bijdrage van houtstook en barbecueën aan de luchtverontreiniging neemt de komende jaren eerder toe dan af en wordt relatief steeds belangrijker’, aldus de wethouder. Daarom komt er een voorlichtingscampagne om houtstook te voorkomen of schoner te maken.
– Er wordt een aantal maatregelen genomen om de gezondheid van kwetsbare groepen te verbeteren. Ongeveer tachtig scholen of bejaardenhuizen bij drukke wegen krijgen advies op maat om de blootstelling aan luchtvervuiling te verminderen. Het gaat dan bijvoorbeeld om het aanbrengen van extra luchtfilters of de verplaatsing van een ventilatiesysteem.

 

Hoera, het is bijna zomer! Maar… zijn we nu ook verlost van houtrook? (juni)

Het moet gezegd worden: met dit mooie weer ruikt het (meestal) een stuk frisser in onze woonwijken. Dat komt natuurlijk omdat er minder open haarden en houtkachels gestookt worden. Helaas komen samen met het lenteweer ook allerlei buitenspeeltjes weer uit het vet, zoals bij voorbeeld de barbecue. En natuurlijk de vuurkorf. En wacht even, die trendy vuurschalen niet te vergeten. En de (houtgestookte) pizzaoven, de (houtgestookte) terrashaard, de (houtgestookte) buitenkeuken, het (houtgestookte) buitenbad en de (houtgestookte) buitensauna.

Bestaat dat allemaal? Ja dat bestaat.
Veel gekker moet het toch niet worden, want zelfs al werken al deze apparaten onder optimale omstandigheden (veel zuurstof en een hoge verbrandingstemperatuur) en al wordt er schoon en droog hout gebruikt, dan komen toch de volgende ongezonde en milieuvervuilende stoffen vrij:

Kooldioxide, wat bijdraagt aan het broeikaseffect. Stikstofoxide, één van de veroorzakers van zure regen. Zwaveloxiden, die verzurend werken en daarom schadelijk zijn voor planten en dieren. Zeer fijne roetdeeltjes (ultrafijnstof), waaraan allerlei andere stoffen zich kunnen hechten, zoals metalen en PAK’s. Precies wat ook uit die vieze ouwe diesels komt.
In de praktijk zijn die omstandigheden natuurlijk lang niet altijd optimaal en dan is er sprake van zogenaamde onvolledige verbranding. In dat geval komen er nog meer schadelijke stoffen in de lucht, zoals dioxines.

Behalve een milieu- en gezondheidsaspect zit er ook een sociaal aspect aan houtstoken in de tuin. Want de geur en de rook van verbrand hout houden niet bij de schutting op. En zo groot zijn de meeste tuinen niet. We wonen in Nederland nu eenmaal dicht op elkaar. Dus komt het er al gauw op neer, dat wanneer de één bij voorbeeld wil barbecueën, de ander zijn ramen moet sluiten en niet meer van de zomeravond kan genieten.

Laten we allemaal een beetje rekening houden met elkaar. Er zijn ook vuurschalen en vuurpotten met gel als brandstof, aantrekkelijk voor wie weinig luchtvervuiling en stank wil veroorzaken. Gel bestaat meestal uit alcohol, water en een bindmiddel. Een barbecue op gas of elektra geeft veel minder overlast voor de omgeving dan één op houtskool. Een buitensfeerhaard kan ook gezellig branden op gas of bio-ethanol.

Er zijn dus best alternatieven. En wees nou eerlijk, je zit zelf toch ook niet lekker als je weet dat houtrook zo ongezond is voor je buren, je gasten of je kinderen?

Zelfs de inwoners van huizen die 250 meter van de vervuilingsbron staan lopen grote gezondheidsrisico’s.

Recentelijk publiceerde een organisatie voor milieu en gezondheid uit de Amerikaanse staat Connecticut (ENVIRONMENT & HUMAN HEALTH, INC. afgekort EHHI) een rapport over de gezondheidsrisico’s van externe houtgestookte verwarmingsketels. Deze studie is interessant, omdat onderzocht wordt wat de impact van houtrook is op nabijgelegen woningen, en vooral op de gezondheid van de bewoners. Gedurende 72 uur werd in de huizen nabij de vervuilingsbron het fijnstofniveau van PM2.5 and PM0.5 gemeten.

Centraal staat de vraag naar de veiligheid van mensen die een huis bewonen waarbinnen de houtrookgassen gedurende de blootstelling aan houtrook gestaag toenemen. Daarom was het noodzakelijk gedurende enkele dagen van uur tot uur de concentraties te meten.
De EHHI nam als vuistregel dat het gemiddelde huis er een uur over doet om de gehele binnenlucht te verversen. Na dat uur is de concentratie van houtrookgassen binnen ongeveer de helft van de concentratie buiten. Na verloop van zes tot negen uren zijn de concentraties binnen en buiten gelijk.

Als een huis eenmaal vervuild is met houtrook, kost het verscheidene uren om de vieze lucht weer helemaal kwijt te raken. Is de buitenlucht zuiver, dan duurt het een uur om de vervuiling tot de helft terug te brengen. Maar na drie tot vier uur is 10 procent van de vervuilde lucht nog steeds aanwezig. Bij windstil weer nemen de effecten van houtrook dramatisch toe, en kan de concentratie van schadelijke gassen en fijnstof verdubbelen tot een gevaarlijk niveau.

Lees meer.

 

Longdagen geslaagd. Maar er is nog heel veel pionierswerk te verrichten!

Afgelopen 21 en 22 april waren vrijwilligers van de Stichting Houtrookvrij voor de tweede keer uitgenodigd door het Longfonds voor de Longdagen in de Jaarbeurshallen in Utrecht.

Dit keer was de opzet van de Longdagen een beetje anders dan voorgaande jaren: we stonden er dit keer niet met een stand maar we waren onderdeel van een team deskundigen dat in een ‘huiskamersetting’ vragen van bezoekers beantwoordde. We waren beide dagen met vier mensen van de Stichting Houtrookvrij aanwezig en zijn beide dagen continu met mensen in gesprek geweest: longpatiënten, longartsen, praktijkondersteuners, longfunctieanalisten, wetenschappers, mensen van verschillende organisaties zoals de LAN (Long Alliantie Nederland), de NRS (Nationale Roadmap Longonderzoek), de Sarcoïdose Belangenvereniging Nederland, het Longfonds, mensen uit de politiek, etc.

Opvallend was dat zelfs onder de bezoekers van de Longdagen maar weinig aanwezigen op de hoogte waren van de schadelijkheid van houtrook! Zelfs onder de longartsen kwamen we artsen tegen die zich hier nauwelijks bewust van waren. Al pratende werd het ons duidelijk dat de schadelijkheid van houtrook niet zo leeft bij artsen omdat de opleiding en het werk van deze beroepsgroep vooral gericht is op het béter maken van zieke mensen en niet zozeer op het voorkómen van ziektes. Opvallend was ook dat bezoekers en professionals eigenlijk best nieuwsgierig waren naar wat wij te melden hadden: houtrook, schadelijkheid? Onze PR-middelen, zoals t-shirts, banner en folders, alle met het logo van de Stichting Houtrookvrij (een houtkachel met een knoop in de afvoerpijp), hielpen ons bij het uitdragen van onze boodschap.

De Longdagen geven ons de mogelijkheid om voorlichting te geven aan patiënten en professionals over de schadelijkheid van houtrook en het werk van de Stichting Houtrookvrij, maar daarnaast geeft het de Stichting Houtrookvrij ook de mogelijkheid om in contact te komen met diverse andere organisaties. Dit jaar zijn er veel emailadressen uitgewisseld en zijn er verschillende afspraken/activiteiten uit voortgekomen. Enkele voorbeelden: de NVvPO (Nederlandse Vereniging van Praktijkondersteuners) bood aan een stuk over houtrookproblematiek te plaatsen op haar website en in haar nieuwsbrief; een longfunctieanaliste besloot naar aanleiding van onze informatie haar referaat voor ziekenhuiscollega’s te gaan houden over de schadelijkheid van houtrook, en we zijn uitgenodigd om een praatje te komen houden op een van de ‘longpunten’ van het Longfonds (ontmoetingsavonden voor longpatiënten). Kortom, we kijken wederom terug op twee geslaagde Longdagen!

Hoe duurzaam is eigenlijk het verbranden van hout?

Dit keer vroegen wij om verheldering aan Ruud Lardinois als voorzitter van Stichting Kritisch Bosbeheer. Eén van de belangrijkste verkoopargumenten in de houtkachelbranche is dat hout verbranden “duurzaam” zou zijn, omdat je immers een vernieuwbare voorraad gebruikt. Ook de overheid schermt vaak met deze term. Hoe duurzaam is eigenlijk het verbranden van hout?

Leuk onderwerp. Als we het samenvatten dan spreken we in dit verband tegenwoordig over ‘biomassa’. In de ecologie verstaan we daar overigens wat anders onder, ik kom er verderop kort op terug. Begrippen als ‘biomassa’ en ‘duurzaam’ worden heden vaak aangewend in functie van energiewinning. Kernpunten zijn dan het veronderstelde uitgangspunt van relatieve vrije beschikbaarheid van brandbare gewassen en het daarmee tegelijkertijd vermijden van CO2-uitstoot. Met het verbranden van biomassa komt weliswaar CO2 vrij, maar die wordt weer vastgelegd als het verbrande materiaal, een boom of struik, weer aangroeit. En dat is nu juist de vraag. Want de houtstoker aanvaardt aldus ten minste een soort hypotheek op zijn onderneming en lost die pas daadwerkelijk in zodra de boom of struik die hij eerst kapte en verbrandde weer de oorspronkelijke omvang heeft aangenomen. Deze hypotheek wordt echter zelden of nooit in een akte vastgelegd… We moeten maar zien of zijn (plaatsvervangende) belofte in de toekomst wordt ingelost. Op dit proces berust desondanks waarschijnlijk het begrip ‘duurzaam’ zoals de overheid en verschillende organisaties het verbranden van biomassa in termen van ‘hernieuwbaar’ propageren.
Hoe duurzaam is duurzaam?
Het woord ‘duurzaam’ bevat een tijdseenheid, zij het een ongedefinieerde. Is het ‘duurzame’ proces van het verbranden van hout oneindig te herhalen? Die suggestie wordt gewekt. Wij denken dat dat niet vanzelfsprekend zo is. Voor alle houtige en niet-houtige gewassen is het metabolisme er op gericht om uit zonlicht en CO2, als belangrijkste basale assimilatieprocessen, te groeien. Beide componenten zijn altijd beschikbaar en inderdaad oneindig te gebruiken omdat ze mobiel zijn en overal en altijd in voldoende mate beschikbaar zijn. Maar alle organismen hebben daarnaast ook andere onmisbare bouwstoffen nodig om te groeien en te leven. Het hangt af van de soortgroep en van de soorten daarbinnen om welke stoffen en noodzakelijke hoeveelheden het werkelijk gaat. Het ene organisme stelt andere eisen dan het andere. Eén van de belangrijkste componenten daaruit is wel kalk (calcium). Calcium en andere noodzakelijke mineralen om te groeien zijn alleen in de bodem beschikbaar en voor het gewas ook alleen via het wortelgestel opneembaar. Zij worden door schimmels en bacteriën in symbiose met het gewas aan de boomwortels in opneembare vorm beschikbaar gesteld. In ruil daarvoor ontvangen zij koolhydraten de boom of struik. Zonder schimmels en bacteriën gaat onze natuurlijke wereld dood. Er zijn doorgaans geen natuurlijke processen gekend waaruit mineralen uit externe bronnen substantieel zouden kunnen worden aangevuld. Met andere woorden: eenmaal weg betekent hier altijd weg. In ons land zijn alleen overstromende rivieren in estuaria en uiterwaarden in staat om lokaal van elders aangevoerde mineralen toe te voegen. Dat gaat echter om betrekkelijke kleine hoeveelheden en bovendien hebben wij Nederlanders een hekel aan overstromende rivieren.

Als deze stoffen uit hier geoogst hout elders door verbranding worden vrijgezet dan gaan de mineralen op de oogstplek verloren. Overblijvende organismen zullen het met minder moeten doen. Afhankelijk van de plek (bodemtype en vitaliteit daarvan) zal al na enkele malen oogsten een groeivertraging en verminderde vitaliteit bij de gewassen en dus ook bij de dierensoorten die daarvan leven gaan optreden. Meer op arme gronden, zoals venige en zanderige bodems, langzamer op lemige en kleibodems. Maar het proces van oogsten en elders verbranden leidt altijd tot een afname van mineralen die in onze ecosystemen van nature nooit ‘weglekken’. Ook bij een bosbrand bijvoorbeeld blijven de mineralen in het systeem achter en blijven derhalve oneindig beschikbaar voor volgende organismen. In dit stadium van mijn betoog is zelfs een bosbrand duurzamer dan een houtgestookte kachel. Dit is dan ook de belangrijkste reden dat wij fundamenteel bezwaar hebben tegen het verbranden van biomassa afkomstig uit natuurgebieden. Bij elke afvoer gaat de natuur onomkeerbaar een beetje verder stuk. Dat is bepaald niet-duurzaam.

Wat is uw mening over het verbranden van hout in houtkachels?
Verreweg de meest kachels die in ons land in omloop zijn deugen niet. De verbranding daarin is slecht doordat er veel en sterk vervuilende koolwaterstoffen onverbrand in de atmosfeer terecht komen, terwijl het bovendien enorme fijnstofhaarden zijn. De meeste metalen kachels zetten ook zelden een hogere calorische waarde uit het hout in bruikbare warmte om dan een beschamende 20%. De cijfers van fabrikanten zijn in de meeste gevallen ronduit misleidend. Dergelijke kachels zouden onmiddellijk verboden moeten worden. In Duitsland bijvoorbeeld zijn ze niet meer toegestaan, of dienen ten minste van speciale filters voorzien te zijn. De eisen daar zijn strenger en worden verplicht elke jaar door metingen gecontroleerd. Men onderkent aldaar de soms ernstige nadelige effecten voor het milieu en gezondheid. Het verbranden van hout in open haarden is ronduit verschrikkelijk. We maken er geen woord aan vuil. Verbieden. 

Er zijn echter wel degelijk goede kachels. Enkele typen tegelkachels, die helaas erg kostbaar zijn, want meestal in handwerk vervaardigd, halen zeer acceptabele waarden in goede verbranding, rendement en fijnstofuitstoot. Een fatsoenlijke tegelkachel kan zelfs licht beter op deze onderdelen presteren dan aardgastoestellen. Uiteraard ervan uitgaande dat het te stoken hout droog is. Dat kost onder goede omstandigheden en bij lichtere houtsoorten zeker drie jaar, bij hardere houtsoorten is vijf jaar drogen wenselijk. Veel houtstokers en houtkachelverkopers denken daar helaas veel te gemakkelijk over. Er zijn recent in Duitsland enkele metalen typen kachels ontwikkeld met speciale (na)verbrandingsmechanismen. Soms met ongewone vuurbeelden, waarbij naast het gewone vuurbeeld een omgekeerde naar beneden gerichte vlam zichtbaar is. Een beetje komisch gezicht, maar het werkt uitstekend. Zo’n kachel is duurder maar aanzienlijk beter in vermeden ongewenste uitlaatgassen en te behalen rendement.

Samengevat
Over het algemeen, uitgaande van de vigerende praktijk, achten wij het verstoken van hout (biomassa) weinig of niet duurzaam. We neigen er naar om dat oordeel ook te hebben ten aanzien van zogenaamde bijstook van biomassa in energiecentrales. Er zijn daarvan vele uiteenlopende typen in gebruik die je niet kunt generaliseren. Wél op het punt van de herkomst van de ‘biomassa’. Die mag wat ons betreft nooit afkomstig zijn uit natuurgebieden om redenen die ik eerder al schetste. Het is onmogelijk om organisch materiaal uit natuurgebieden te verstoken zonder dat die natuurgebieden verarmen. In ecologische context kun je die lijn nog voortzetten met de vaststelling dat hout uiteindelijk ook in de natuur zal vervallen in mineralen en CO2. Bij die vervalprocessen zijn echter grote hoeveelheden organismen als schimmels, bacteriën, houtetende insecten, enzovoort betrokken. Met een eventuele oogst van het hout blijven deze organismen brodeloos in dat natuurgebied achter. En wie in de natuur niets te eten heeft gaat dood. Ook daarom is het begrip duurzaam in de besproken context niet zomaar op natuurgebieden toe te passen en vaak zelfs misleidend.

Welke rol voorziet u voor de overheid?

De overheid behoort een regisserende rol te spelen waar ook andere belangen dan een gunstigere CO2-boekhouding alleen worden meegewogen. Bomen zijn géén CO2-automaten. Die versimpeling is misleidend. Wat ons betreft kan ze maatregelen die op dit vlak nu in Duitsland gelden als inspirerend voorbeeld ter harte nemen. Vooral de laatste jaren komen er steeds betere gegevens beschikbaar over de schadelijke effecten van fijnstof, onverbrande koolwaterstoffen, ecologische ontwrichting, et cetera, die aanleiding geven voor de noodzaak op het bijsturen van wetgevend beleid. Helaas is Nederland op het gebied van ‘duurzaam’ op Malta na het slechtste jongetje van de klas. Daar ligt dan ook wat ons betreft de sleutel voor verandering. Onze zorg voor een fatsoenlijk natuurlijk milieu kan prima samengaan met optimisme. Dat kan niet zonder de overheid. Als zij het verbranden van vogelgriepkippen, Q-koortsgeiten en per schip aangevoerde houtsnippers uit Canadese oerbossen als duurzaam bestempeld, want daar bestaat voor een groot deel ons schamel aandeel van 4% ‘duurzaam’ uit, zal er nog veel onnodig vervuilde uitlaatgassen uit schoorstenen opstijgen.

Tegelkachel uit midden 16de eeuw.

SKB-20141017-47448 zwart

Het is bijna niet tegeloven dat deze historische tegelkachel qua rendement en comfort de huidige gebruikelijke metalen houtkachels flink overtreffen. Let niet op de vormgeving: men kan zo’n kachel elk gewenst uiterlijk meegeven. Als het moet in de vorm van Mickey Mouse…

Moderne tegenstroomtegenkachels gaan een stap verder. Goede tegelkachels bouwen blijft handwerk en is daarom relatief kostbaar. Een uurtje brand zo’n ding en de kamer is de hele dag warm. Steeds meer komen ook betaalbare metalen kachels beschikbaar die alle gerechtvaardigde milieu-eisen inwilligen. Duitsland is hier maatgevend, al zijn er ook andere landen die volgen. Nederland is helaas hekkensluiter.

 

Heeft u zelf een vraag?
Wij willen iedere keer een onderwerp uitlichten dat te maken heeft met het houtrookprobleem. Dit om uw kennis te vergroten zodat u uw standpunt beter kunt beargumenteren. Hebt u zelf een vraag over houtrook? U kunt uw e-mail sturen naar: info@houtrookvrij.nl

Fijnstof: rommel die in de lucht zit

“Fijnstof, rommel die in de lucht zit”

Dat is volgens milieu-epidemioloog Bert Brunekreef de helderste definitie van fijnstof. Op 20 april organiseerde het Kenniscafé, een co-productie van De Volkskrant, KNAW, science center Nemo en De Balie, een podiumdiscussie over het thema fijnstof. Stichting Houtrookvrij was aanwezig.

Allereerst de wetgeving. Volgens Brunekreef moet de fijnstofnorm een stuk scherper komen te liggen: “De huidige norm heeft niks te maken met gezondheid.” In Nederland ligt deze Europese norm 2,5 keer hoger dan de aanbeveling van de World Health Organization (WHO). Zelfs in de VS is de fijnstofnorm 2 keer scherper. “Het wordt tijd dat we het voorzorgsprincipe in Europa ook bij dit dossier toepassen,” aldus Brunekreef.
Op individueel niveau zijn de causale gezondheidseffecten van fijnstof moeilijk aan te tonen, maar dat geldt ook voor overgewicht. Uit recentere epidemiologische onderzoeken blijkt duidelijk dat fijnstof niet alleen ouderen raakt, maar alle leeftijden. Denk aan een lagere longfunctie, en langzamere ontwikkeling en groei bij kinderen. Hoge blootstelling bij de zwangerschap leidt tot gezondheidsrisico’s voor zowel moeder als ongeboren kind.

Bronnen
Wat zijn de grootste niet-natuurlijke bronnen van fijnstof? Eigenlijk alles waar de mens iets verbrandt. Denk aan verkeer, energiecentrales, en natuurlijk houtkachels. Daar ligt, volgens Brunekreef, direct de oplossing op langere termijn: niets meer in brand steken. “Als het dan toch moet, éérst aardgas, dan olie, dan eventueel kolen, en ver daarna pas biomassa (hout, red.).”
Peter van den Hazel, medisch milieudeskundige voor onder meer GGD Gelderland en Overijssel, vergelijkt het gezondheidseffect van fijnstof met een schaafwond die binnen in het lichaam ontstaat. Volgens van den Hazel sterven wereldwijd per jaar 900.000 kinderen door blootstelling aan fijnstof, met name door verbranding van biomassa voor verwarming en koken in armere gebieden.

Houtkachels
Over de houtkachelproblematiek laat van den Hazel weten: “Daar wordt bij ons veel over geklaagd. De lokale wetgeving is er niet op berekend. Dus we lopen ook daar weer tegen lokale problemen aan waar gemeenten gewoon geen handhavingsmogelijkheden hebben. Er zijn een aantal nieuwbouwwijken in Nederland waar men besloten heeft dat er in de verordening komt dat er geen houtkachels of allesbranders mogen komen, dat is maar een heel enkele keer gelukt.”

De GGD ontvangt naar eigen zeggen heel veel klachten en vragen over houtkachels. Van den Hazel: “Houtkachels zijn een groot probleem. We adviseren daar gemeenten over, met mediators, rijdende rechters, et cetera, maar vaak komt men er niet uit. Het advies van de GGD is: doe het niet. We proberen mensen in ieder geval via brochures een goed stookgedrag mee te geven om de overlast enigszins te beperken. Maar als je met onwillige mensen te maken hebt, dan kan het wel eens een blijvend probleem zijn.”

Verkeer
Anne Knol, campaigner luchtkwaliteit bij Milieudefensie, richt haar pijlen met name op fijnstof uit verkeer. In de stedelijke omgeving is veel winst te behalen door bijvoorbeeld sterk vervuilende scooters en vrachtwagens aan te pakken. Knol merkt op dat PM10, de grotere fijnstofdeeltjes, een relatief gelijkmatige deken over een gebied vormen. Dat is niet zo bij de meest gevaarlijke deeltjes, ofwel ultra-fijnstof (PM0.1): “Daar zien we lokaal zeer hoge variaties.” En laat nou net houtrook ook grote hoeveelheden ultra-fijnstof bevatten.
Toch is Knol optimistisch: “Het probleem is bekend en oplosbaar. Alleen de wil is nodig.” Van onze eigen regering hoeven we in Brussel echter niet veel te verwachten. Juist de Nederlandse overheid deed haar best om de normen zo soepel mogelijk te krijgen. En was nog trots op het resultaat ook. “De normen komen uit 1994 en moeten scherper, maar er zitten ook nog 200 lobbyisten uit de industrie in Brussel om dit tegen te werken,” aldus Knol.

Kosten/baten
Maar scherpere fijnstofnormen, gaat dat niet ten koste van de economie? Nee, zo blijkt uit onderzoek. Brunekreef: “Als je kijkt naar de economische kosten en baten, dan kunnen de normen kunnen veel strenger zonder dat het ten koste gaat van de economie. Investeringen in schone lucht betalen zich uit in lagere gezondheidsuitgaven en ziekteverzuim.”
Sterker nog, fijnstof is het beste dossier om winst te behalen, zo legt Brunekreef uit. Knol voegt daar aan toe dat luchtvervuiling in Nederland jaarlijks leidt tot 4,5 miljoen ziekteverzuimdagen.

Aandacht
Het publiek ziet oplossingen om fijnstof beter onder de aandacht te krijgen vooral in meer meten. Bijvoorbeeld door fijnstofborden in de straat, zoals er nu her en der snelheidsborden met smileys hangen. En fijnstoflabels op Funda.
Meer meten zal tegelijkertijd de problematische houtstook beter op de kaart zetten. Op naar een wereld zonder verbranding. En laten we dan beginnen met biomassa.

Bekijk de hele aflevering van het Kenniscafé over fijnstof (met op 1u17 het stukje over houtkachels):

Radiocolumn Jaap Huibers 12 april 2015 – Houtrook… Mogen we elkaars gezondheid en het milieu schade toebrengen?

logo radio m

Column Jaap Huibers  (bron)

Houtrook… Mogen we elkaars gezondheid en het milieu schade toebrengen?

Goedemorgen luisteraars,

Vorig jaar, eind maart begin april, heb ik in twee columns uw aandacht gevraagd voor de ernstige gevaren en de overlast ten gevolge van houtrook, ofwel, de ellende die veroorzaakt wordt door mensen die het zelf zo erg leuk vinden om in huis ‘vuurtje te stoken’, ofwel, te pas en te onpas de houtkachel (evt. open haard) aan te steken. Begin maart j.l. ontving ik een brief van de voorzitter van de Stichting Houtrookvrij. Omdat het hier een ernstig iets betreft, zeker waar het onze gezondheid en het milieu betreft, meen ik er goed aan te doen deze brief aan u voor te lezen, ofwel, met u te ‘delen’.

Beste Jaap Huibers,

Betreft: jouw column van 6 april 2014: Houtrook bevat levensgevaarlijke stoffen.

Hartelijke dank dat jij vorig jaar in je column ongezouten je mening hebt verwoord betreft de gevaren bij houtverbranding. Mocht jij er nog eens aandacht aan willen geven en meer informatie nodig hebben, dan zijn wij graag bereid al onze ervaringen en kennis aan te reiken. Sinds november 2014 zijn wij een Stichting geworden om zo een meer serieuze gesprekspartner te kunnen zijn voor tal van instanties. Onze naam is nu ‘Stichting Houtrookvrij en onze site is www.houtrookvrij.nl

We werken ook samen met de site www.houtrook.nl.

Inmiddels hebben beide sites samen zo’n 20.000 bezoekers per maand. Dat is een verdubbeling van vorig jaar. De strekking van die 20.000 klachten per maand zijn aan het veranderen van overlast van een kachel naar overlast van meerdere kachels in de directe (bebouwde) omgeving. Dat maakt het probleem nog ernstiger, omdat het niet meer uitmaakt waar de wind vandaan komt. Altijd wordt er houtrook geroken in de bewoonde omgeving. Dagelijks ontvangen wij brieven van mensen uit het gehele land, waar de machteloosheid van afdruipt. En NIEMAND KAN HELPEN. De gemeente, de politie, de brandweer, allen worden benaderd, maar niemand kan iets doen. Gemeenten hebben geen kennis inzake dit onderwerp, of erkennen het probleem niet of geven aan, geen geld te hebben voor handhaving etc. Inmiddels hebben wij klachten uit 192 gemeenten in Nederland en nog steeds geeft de landelijke politiek niet thuis…

Tot zover de brief van de Stichting Houtrookvrij.

Welnu, beste luisteraars, toch wel een diep tragisch feit, dat er mensen zijn, die zich letterlijk, dus feitelijk, geen donder aantrekken van het milieu en de gezondheidsschade die hun houtsrookgedrag veroorzaakt. Want, en dat is intussen klip en klaar duidelijk, houtrook behoort tot een van de meest schadelijke stoffen voor gezondheid en milieu. Het is toch te bizar voor woorden, dat op weet ik veel hoeveel niveaus regels en wetten zijn, die gezondheid en milieubeschermend moeten functioneren. Zoals: niet meer roken in openbare gebouwen, cafés, geen oude auto’s in de (dicht bevolkte binnen) steden, vette milieubelastingen op god weet wat, onder het mom van ’we investeren in een schoon milieu’, en dan, op 22 en 23 maart j.l., een mooie, beginnende lenteavond om in de tuin nog een half uurtje te werken, ja dan uit je tuin moeten wegvluchten omdat in de directe omgeving ego-individuen bezig zijn hun eigen, m.i. vreemde plezier te beleven aan het toch weer stoken van de houtkachel, met alle stank en ongezonde lucht van dien. Wie in deze tijd,waar milieu, alsook gezondheid van ieder mens, een zeer belangrijk item is, omdat er al zoveel ongezonde ellende in het milieu is binnengedrongen, ja, wie in deze tijd nog steeds een houtkachel meent en zelfs durft te stoken, die mens moet toch eens bij zichzelf te raden gaan en zich afvragen, serieus en in alle eerlijkheid: is het wel verantwoord om in een bebouwde kom, een bebouwde omgeving waar veel mensen wonen, die ellende rook door mijn toedoen te produceren en is dat houtkachel echt wel nodig? Wist u, dat er mensen zijn met long- en bronchiproblemen, die t.g.v. het houtsrookgedrag van mensen in hun directe omgeving, bij de huisarts en zelfs de longarts moeten aankloppen voor medicijnen, omdat ze anders stikken van benauwdheid.

En dan dat heel oude gezegde:

“WAT GIJ NIET WILT DAT U GESCHIED, DOE DAT OOK EEN ANDER NIET….” Verpest het milieu niet, draag niet bij aan het veroorzaken van schade aan de gezondheid van uw medemensen. Je leegt toch ook geen tank met varkensgier in de straat, met alle stank en zeer ongezonde (ammoniak)lucht van dien?

Kijk vooral eens op www.houtrookvrij.nl en www.houtrook.nl

Verdiep u eens wat ernstig in de kwalijke ellende die houtrook kan veroorzaken.Als we iets voor elkaar over hebben, in menselijk, positieve zin, werk er dan een mee, dat we allemaal schone en gezonde lucht kunnen inademen.

Luisteraars, graag weer tot de volgende week.

© 2015, Jaap Huibers, Amerongen