Tag

rook

Platform Houtrook een farce?

Is het platform houtrook een farce?
Langzamerhand beginnen we ons steeds meer af te vragen wat de rol van het ministerie van Infrastructuur en Milieu is met betrekking tot de problematiek houtrook. Welk spel speelt dit ministerie? En hoe serieus moeten wij als stichting het platform nog nemen (waar we zelf in participeren) als Sharon Dijksma het platform afwaardeerd tot een club mensen met “experts in het houtstoken”. “Echte mannen”, noemt Dijksma ze met grote glimlach. Die moeten tips gaan geven over verstandige manieren om de houtkachel te branden en de overlast te beperken. (Bron: NOS)

Onbegrijpelijk!? Informeren haar ambtenaren haar niet over het doel van het platform? Of interesseert het haar niet? Of is dit gewoon het uiteindelijke doel waar het ministerie naar toe werkt? Terwijl zij in haar brief aan de kamer in januari onder andere het volgende schrijft: De opdracht aan het Platform is het vergroten en verspreiden van kennis over hoe de overlast en mogelijke gezondheidsschade van het stoken van hout door particulieren kan worden verminderd en voorkomen. Het Platform zal dan ook worden betrokken bij de uitvoering van de motie Cegerek c.s., waarin de regering wordt verzocht de problemen en mogelijke oplossingen voor de gezondheidsklachten als gevolg van houtstook in kaart te brengen.

We gaan er maar even vanuit dat Sharon Dijksma niet op de hoogte is. Dat de ambtenaren van het ministerie van I&M haar niet goed hebben geïnformeerd of zelf niet goed op de hoogte (willen) zijn. De stichting neemt voorlopig aan dat ook zij van mening is dat elke burger recht heeft op zo gezond en schoon mogelijke lucht. Zeker als je weet dat houtrook zich echt niet alleen beperkt tot de buren! De rook trekt de hele buurt door. Komt in huizen, scholen en op sportvelden. Je ruikt het als je op de fiets zit of in de auto. Houtrook is gewoon een probleem voor de volksgezondheid. Want net zoals er geen verstandige manier is om te roken is er ook geen verstandige manier om hout te stoken.

Netwerkbijeenkomst geënt op de problemen door stoken van hout van SME Advies afronden met de workshop Goed Stoken!

De vuurkorf

SME Advies organiseert op 18 februari een Netwerkbijeenkomst Houtstook (problemen veroorzaakt door het stoken van hout). Bedoelt voor ambtenaren van gemeenten die deelnemen aan het programma ‘De slimme en Gezonde stad’, notabene in het leven geroepen door het ministerie van I&M.  De interessante onderwerpen die worden besproken en de rol van het Ministerie van I&M bespreek ik hierna. Maar eerst even dit:

HOE IS HET MOGELIJK DAT DEZE BIJEENKOMST WORDT AFGESLOTEN MET DE WORKSHOP ‘GOED STOKEN’ en een borrel door in2nature. Dat kunnen wij echt niet begrijpen? Let wel: in2nature is vooral bedreven in het maken van vuur in de natuur. Waarom niet een aantal longpatiënten uitnodigen die u vertellen, of zelfs nog beter, mee laten maken wat het is om luchtwegproblemen te hebben. ECHT ONGELOOFLIJK!!

Dan ten aanzien van de inhoud.

Tijdens deze bijeenkomst staan interessante onderdelen op de agenda zoals ‘Hoe zet je principes uit gedragswetenschappen in bij de aanpak van Houtstook?’ Tevens gaan de ambtenaren in werkgroepen uiteen om een oplossing voor houtstook in de eigen gemeente uit te werken. Op gebied van:

  • Bewustwording en gedragsverandering
  • Wet- en regelgeving
  • Technische oplossingen

Aan het eind van de dag vindt een terugkoppeling plaats en worden vervolgacties geformuleerd. Nu doet zich het vreemde feit voor dat het programma ‘De slimme en gezonde stad’ onder de vlag van het ministerie van Infrastructuur en Milieu valt. Op de site staat volgend te lezen: Met het programma Slimme en Gezonde Stad zoekt het Ministerie van IenM – samen met partijen zoals steden, bedrijven, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties – naar slimme oplossingen voor een gezonde, duurzame en leefbare stad. De focus ligt daarbij op luchtkwaliteit en geluid, twee thema’s die uit oogpunt van milieu in hoge mate bepalend zijn voor de kwaliteit van de leefomgeving en de gezondheid van bewoners.

Tegelijkertijd heeft dit ministerie het RIVM opdracht gegeven het platform Houtstook (werktitel) vorm te geven. De staatssecretaris heeft in haar beantwoording aan de kamer onlangs het volgende geschreven:

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft het initiatief genomen om te komen tot de oprichting van het Platform Houtstook. Het RIVM coördineert dit Platform. De opdracht aan het Platform is het vergroten en verspreiden van kennis over hoe de overlast en mogelijke gezondheidsschade van het stoken van hout door particulieren kan worden verminderd en voorkomen. In het Platform worden verschillende partijen afkomstig uit het veld van onderzoek, maatschappelijke organisaties, ondernemers en overheid vertegenwoordigd, waarmee een breed gedragen aanpak van de houtrookoverlast nagestreefd wordt. Het Platform zal dan ook worden betrokken bij de uitvoering van de motie Cegerek c.s., waarin de regering wordt verzocht de problemen en mogelijke oplossingen voor de gezondheidsklachten als gevolg van houtstook in kaart te brengen.

Wat is de verbindende factor? De stichting heeft geen idee. Maar we zijn erg benieuwd naar de gevonden oplossingen. Als stichting zien we deze graag tegemoet en willen deze objectief beoordelen op haalbaarheid in relatie tot de doelstelling van het platform: het voorkomen of verminderen van overlast en/of gezondheidsschade door het stoken van hout en andere vaste brandstoffen. We nemen aan dat het ministerie van I&M zorgdraagt voor verbinding. En hopelijk sluit SME Advies, bij voorkeur na interventie van I&M, de dag op een andere manier af.

 

 

Subsidie op pelletkachels, een slecht idee! (januari)

M.i.v. 1 januari is er, conform de overheidsplannen, een subsidie voor pelletkachels ingesteld, om de 16% duurzame energie in 2023 te helpen behalen. Er is binnen de EU een grote behoefte aan hoogrenderende houtkachels, omdat men op tal van plaatsen op hout als brandstof aangewezen is. In Nederland is dit niet het geval. Het stoken van houtkachels is hier een extra luxe. Een in 2015 verschenen WHO-rapport doet de aanbeveling houtstook in dichtbevolkte woonwijken te vermijden: géén houtstook waar andere mogelijkheden zijn, alleen de meest geavanceerde pelletkachels waar men op hout aangewezen is. Dat rapport legt de overheid naast zich neer, om over de rug van haar burgers de doelen van het Energieakkoord te halen. het mag duidelijk zijn dat wij dit initiatief niet kunnen waarderen! Daarbij is onlangs tijdens het congres van JOAQUIN (Joint Air Quality Initiative) in Amsterdam aangegeven dat het inzetten op pelletkachels niet de oplossing is voor schonere lucht!

Pelletkachel congres Joaquin

De RIVM-toolkit tegen houtrookoverlast: een zeer gebrekkig instrument (januari)

logo-rijksoverheidOp de website van het RIVM is onlangs een pagina verschenen met informatie die bedoeld is voor de GGD-professional die zijn/haar burgers wil informeren over de gezondheidseffecten en de overlast die gepaard kunnen gaan met het inademen van houtrook uit houtkachels etc. in de directe omgeving.
Het RIVM heeft op deze website ook een zg. toolkit opgenomen – gebaseerd op een eerder door de VVM ontworpen toolkit – waarin aanbevelingen staan voor particulieren die overlast van houtstook ondervinden. Deze aanbevelingen zijn ons inziens onwerkbaar voor GGD’s, en voor een gehinderde kunnen ze slechts een teleurstelling opleveren.

We kunnen houtrookoverlast het beste met gezondheidsschade door meeroken vergelijken. Vroeger was een niet-rokende werknemer aan de welwillendheid van zijn rokende collega’s overgeleverd: hij kon een roker alleen vriendelijk om begrip vragen. Dat kunnen we ons nu niet meer voorstellen. Rondom roken en meeroken zijn nu allerlei regels en verboden. Het RIVM-advies inzake houtrookoverlast komt er, net als vroeger bij roken, op neer dat de benadeelde de stoker vriendelijk moet vragen vrijwillig minder of anders te stoken. De stoker kan daar gevolg aan geven, maar hij kan het ook gewoon laten, omdat regels en verboden hier geheel ontbreken. Iemand die (gezondheids)overlast ondervindt is daardoor vogelvrij.

De toolkit

De RIVM-toolkit op bovengenoemde website is afgeleid van de VVM-toolkit ‘Houtstook door particulieren, hoe voorkom je overlast’, ontstaan n.a.v. het congres ‘Houtstook & gezondheid: problemen voorkomen’ in mei 2014.
In het recente rapport van de noordelijke GGD’s over overlast door houtrook (oktober 2015) wordt nadrukkelijk gewezen op de tekortkomingen van de aanbevelingen in deze VVM-toolkit. Enkele citaten uit het rapport:
“(…) Maar naast de aanmeldingen uit de regio met veelal schrijnende verhalen, waren er zelfs van elders in het land nogal wat reacties van wanhopige burgers. De meeste van hen bleken niet op de hoogte van de mogelijkheden die genoemd zijn in de VVM-toolkit. Gezien hun verhalen zullen zij waarschijnlijk die mogelijkheden echter niet als echt bruikbaar ervaren.”
“Verder blijkt dat velen vinden dat de overheid tekort schiet wanneer zij daar om hulp of maatregelen vragen. De juridische mogelijkheden die beschreven zijn in de toolkit ‘Houtstook door particulieren, hoe voorkom je overlast’ bieden kennelijk geen oplossing.”
“In stap 4 of 5 van de toolkit staat geen (semi)-kwantificerende beoordeling van de ernst van een situatie. Daardoor is de toolkit niet geschikt om een juridisch houdbaar onderscheid te maken tussen wel of niet aanvaardbare overlast, en wel of niet handhavend optreden.”
Het valt dus te betreuren dat het RIVM deze toolkit opnieuw introduceert.

Wat kan een burger volgens het RIVM doen wanneer hij overlast ervaart?

1. Hij kan ‘in gesprek gaan’.

De RIVM-toolkit is vooral ontoereikend, omdat zij de nadruk legt op vrijblijvende begrippen zoals overleggen, begrip kweken, voorlichting en bewustwording, en niet op het scheppen van een wettelijk kader. Alles is er in feite op gericht de problemen op de gehinderde zelf af te wentelen. Het gaat voor het gemak uit van een conflict één op één dat d.m.v. burenoverleg, wijkagent of buurtbemiddeling zou kunnen worden opgelost. Meestal zijn er echter meerdere stokers en is het probleem juist de cumulatie van de rook. Wie – zoals de Stichting HoutrookVrij – het oor te luisteren legt bij houtrookgedupeerden, merkt al gauw dat zelf op de buren afstappen meestal in ruzie ontaardt. Houtstokers menen in hun recht te staan, denken milieuvriendelijk bezig te zijn, hebben investeringen gedaan en zijn vaak volkomen onwetend over de schadelijke rookgassen.

2. Hij kan milieu- en gezondheidsklachten melden bij de gemeente.

In haar antwoord op recente Kamervragen schrijft staatssecretaris Dijksma ‘dat het aan de gemeentes zelf is om te bepalen op welke wijze zij invulling geven aan hun bevoegdheden bij het bestrijden van houtrookoverlast.’
In de praktijk doen gemeentes niets met de klachten van inwoners. Het advies dat burgers soms krijgen om een dossier aan te leggen met de situering van bronnen, stooktijden en weersomstandigheden, is een onmogelijke opgave en een wassen neus. Alleen al de eerste stap, de juiste inventarisatie van de bronnen, is voor een gehinderde een probleem. Zelfs de GGD geeft in haar rapport toe dat er nog een tool moet worden ontwikkeld om na te kunnen gaan uit welke schoorsteen de rook afkomstig is. Het enige wat klagers in de praktijk bereiken, is een knetterende burenruzie, zonder dat stokers hun gedrag aanpassen. En waarom zouden ze ook: het merendeel van de houtstokers in Nederland overtreedt in principe geen wetten. Zij hebben een houtkachel gekocht bij een normale kachelhandel, zij hebben hem correct laten installeren, hun pijp voldoet aan de regels en ze stoken droog hout. Hun is wijsgemaakt dat ze ook nog duurzaam bezig zijn. Het is vanuit hun visie wel te begrijpen dat ze die dure kachel dan ook willen stoken.
Gemeentes hebben behalve artikel 7.22 van het bouwbesluit dat spreekt over het subjectieve begrip ‘hinder’ geen middelen om te handhaven (en doen dat dan ook niet) en verwijzen juist naar de noodzaak van overheidsmaatregelen. Aan voorlichting en bewustwording doen de meeste gemeentes niets. Zij nemen niet in de APV op dat er niet mag worden gestookt bij mistig en windstil weer, en benutten hun gemeentewebsite niet voor het ontraden van houtstook of het focussen op schonere energiebronnen. Bij cumulerende overlast van meerdere stokers is de gemeente bovendien machteloos, want zij kan alleen afzonderlijke overtreders aanpakken.
Alleen in het geval dat een stoker echt iets onrechtmatigs doet (zijn schoorsteen deugt niet of hij wordt betrapt op afval verstoken) kan de gemeente met succes ingrijpen.

3. Hij kan milieu- en gezondheidsklachten melden bij de GGD.

Volgens het RIVM kan de GGD wel ‘meedenken’, en informatie geven, maar weinig dóen tegen het gebruik van houtkachels. De GGD kan geen maatregelen afdwingen, de GGD voert geen metingen uit en de GGD heeft geen rol in juridische conflicten. Hier is dus weinig concrete hulp voor gedupeerden te verwachten.

4. Hij kan milieu- en gezondheidsklachten melden bij de Vereniging Leefmilieu.

Deze Vereniging kan niets betekenen voor individuele gehinderden of ‘in het geval u er samen niet uitkomt’, zoals het RIVM dat omschrijft. De Vereniging Leefmilieu probeert het onderwerp alleen op de politieke agenda te krijgen en pleit voor strenger beleid.

5. Hij kan zijn toevlucht nemen tot wat Milieu Centraal op haar website zegt over overlast van houtstoken.

Milieu Centraal geeft alleen informatie – ongeveer dezelfde als het RIVM zelf – maar brengt een oplossing niet dichterbij. Milieu Centraal ontraadt in eerste instantie houtstook in woonwijken, maar vult de rest van haar website (‘voor wie tóch wil genieten van een houtvuur’) vervolgens met stooktips, het aanbevelen van pelletkachels (zelfs voor hoofdverwarming!), nog meer ‘goed-stoken-tips’ en kooptips voor de juiste houtkachel. Het verhaal eindigt dan weer met ‘op grote schaal brandhout gebruiken is geen duurzame optie’, een nogal dubbele boodschap dus, maar vooral één waar een houtrookgedupeerde niets aan heeft.

6. Hij kan zich voor juridische bijstand melden bij een Juridisch Loket/Rechtswinkel of bij de Stichting HoutrookVrij.

Het RIVM waarschuwt op voorhand dat een rechtszaak duur, onzeker en tijdrovend is en dat de wetgeving tekortschiet. Het Juridisch Loket en de Rechtswinkel geven alleen juridisch advies aan mensen met een laag inkomen en weinig vermogen. Bij een te hoog inkomen kun je dus alleen bij een dure advocaat of mediator terecht. Juristen kunnen bij het geven van advies alleen terugvallen op de bestaande gebrekkige wet- en regelgeving m.b.t. houtstook. De jurisprudentie over dit onderwerp is allesbehalve hoopgevend, de meeste verzoeken tot handhavend optreden zijn in het verleden afgewezen.
De Stichting HoutrookVrij tenslotte verzet zich tegen de houtkachelterreur en ijvert voor het recht op frisse lucht, maar heeft geen juridische expertise. Het RIVM wekt hier dus verwachtingen die nooit kunnen worden ingelost.

Het RIVM suggereert dat burgers zich kunnen beroepen op onrechtmatige daad, art. 5:37 BW. (Wetboek dus en niet Rechtboek, zoals het RIVM schrijft).
Hoe kun je iemand beschuldigen van onrechtmatige daad, wanneer hij in principe niets onrechtmatigs doet? Een open haard of houtkachel (mits volgens de regels aangelegd en normaal gestookt) is immers toegestaan en je kunt als stoker niet voorkomen dat rook verwaait buiten je eigen perceel. Dat is inherent aan een houtkachel. Toch kan hierdoor overlast ontstaan, maar de kans dat een klager hier op grond van onrechtmatigheid in het gelijk gesteld wordt is miniem.
Onrechtmatige daad speelt zich af tussen een dader en benadeelde. Bij houtrookoverlast zit het probleem vaak in de cumulatie van houtrook door diverse ‘daders’. Die veroorzaken ieder voor zich misschien niet eens overdreven veel rookgassen (hoewel sommigen onoordeelkundig stoken), maar samen zorgen zij voor een overschrijding van de normen.
Er bestaat ook onrechtmatige daad door gedragingen in groepsverband, maar dit lijkt hier niet van toepassing. Het gaat dan meer om een georganiseerde manier van anderen schade toebrengen, zoals bv. voetbalsupporters soms doen. Meer van toepassing is art. 6:99 BW:
“Kan de schade een gevolg zijn van twee of meer gebeurtenissen voor elk waarvan een andere persoon aansprakelijk is, en staat vast dat de schade door ten minste één van deze gebeurtenissen is ontstaan, dan rust de verplichting om de schade te vergoeden op ieder van deze personen, tenzij hij bewijst dat deze niet het gevolg is van een gebeurtenis waarvoor hijzelf aansprakelijk is.”
Als op grond van dit artikel al zou kúnnen worden aangetoond dat – bij voorbeeld – vier houtstokers in een straat samen verantwoordelijk zijn voor een onacceptabele luchtverontreiniging, dan is dit zeker geen gelopen race en juridisch een onontgonnen gebied. Een dergelijke casus heeft zich in de jurisprudentie waarschijnlijk nog nooit voorgedaan en ook hier geeft het RIVM burgers dus vooral valse hoop.

7. Hij kan zelf dure metingen laten doen door professionele bureaus.

Of dat iets toevoegt is maar de vraag. In een zaak uit 2014 werd doodleuk aangevoerd dat “tot op heden geen algemeen aanvaarde inzichten bestaan over de beantwoording van de vraag of, en zo ja, onder welke omstandigheden en bij welke frequentie, rook afkomstig van gebruik van een houtkachel schade aan de mens toebrengt. De Wet milieubeheer, in het bijzonder bijlage 1 van die wet, die grenswaarden bevat voor fijn stof (PM10 en PM2.5), geeft evenmin uitsluitsel daarover.”

De stooktips

Naast de toolkit vinden we op bovengenoemde RIVM-website ook ‘stooktips’ om overlast te voorkomen of te verminderen. Deze zouden o.i. voorafgegaan moeten worden door het advies om bij voorkeur NIET op hout te stoken. Verder zou dit dé plek zijn om alternatieven voor verwarming d.m.v. hout aan te dragen, en alternatieven voor een sfeervol vlammenspel, b.v. met electriciteit of bio-ethanol.
Verder zijn de ‘stooktips’ op zich een zwaktebod: het opvolgen ervan door stokers is immers geheel op vrijwilligheid gebaseerd en bovendien oncontroleerbaar, terwijl het hier toch gaat om de uitstoot van schadelijke stoffen, waarbij de normadvieswaarden volgens het recente GGD-rapport blijkbaar regelmatig ruim worden overschreden: piekwaarden van fijnstof PM2.5 tot ruim 300 μg/m3 (!) zijn meer iets waarbij we denken aan Beijing tijdens een smogperiode (21 december 2015: alarmfase in Beijing met 391 μg/m3), of aan het afsteken van vuurwerk met oud en nieuw (zie illustratie hieronder).

Gehinderden zijn na het bezoeken van de RIVM-website op zichzelf aangewezen. Het lijkt of de overheid iets aan het probleem wil doen, maar wie goed leest ziet dat kosten, moeite en bewijslast op gedupeerden zelf worden afgeschoven, terwijl zij ondertussen geheel aan de goodwill van stokers overgeleverd blijven. Dat is een ongewenste situatie en het vermoeden rijst dan ook dat de overheid een dubbele agenda heeft. De overheid weet wel ongeveer hoeveel particuliere houtgestookte installaties er zijn en hoeveel kiloton hout die verstoken, maar die cijfers zijn alleen te vinden in CBS-rapporten over ‘hernieuwbare energie’. Hout stoken betekent in de ogen van de overheid nl. alleen ‘vermeden CO2-emissie’ en ‘vermeden verbruik van fossiele primaire energie’. Onze overheid vindt houtstoken duurzaam, want eventuele schadelijke uitstoot (van puntbronnen nota bene) wordt hierin niet betrokken.

M.i.v. 1 januari is er dan ook, conform de overheidsplannen, een subsidie voor pelletkachels ingesteld, om de 16% duurzame energie in 2023 te helpen behalen.
Er is binnen de EU een grote behoefte aan hoogrenderende houtkachels, omdat men op tal van plaatsen op hout als brandstof aangewezen is. In Nederland is dit niet het geval. Het stoken van houtkachels is hier een extra luxe. Een in 2015 verschenen WHO-rapport doet de aanbeveling houtstook in dichtbevolkte woonwijken te vermijden: géén houtstook waar andere mogelijkheden zijn, alleen de meest geavanceerde pelletkachels waar men op hout aangewezen is. Dat rapport legt de overheid naast zich neer, om over de rug van haar burgers de doelen van het Energieakkoord te halen.

Het siert het RIVM dat zij zich duidelijk uitspreekt over de gevaren van houtstook. De ‘tips’ die aangedragen worden zijn daarmee echter niet in verhouding. Het is alsof over een etterende wond uit onmacht maar een pleister wordt geplakt; dan valt het niet zo op.
Wij hopen dat de GGD’s, voor wie een deel van deze informatie is bedoeld, zich vanuit de medische milieukunde sterk zullen maken voor doeltreffender maatregelen, en zolang deze er niet zijn naar gedupeerde burgers toe geen verstoppertje zullen spelen.

Het recente GGD-rapport over houtstook concentreerde zich o.a. op de vraag of eenvoudige fijnstofmeters – zoals bv. de Dylos DC1700 – bruikbaar zijn om vast te stellen of er sprake is van onacceptabele situaties. Het antwoord daarop luidde voorzichtig ja. Op termijn zou volgens de GGD’s een meetsysteem kunnen worden ontwikkeld waar gemeenten houvast aan hebben. Daarvoor is echter aanvullend onderzoek nodig en dat kost geld. GGD’s zouden nu door moeten pakken en hiervoor in het belang van de volksgezondheid een beroep moeten doen op de overheid.
Het verdient ons inziens geen aanbeveling om de raadgevingen van het RIVM kritiekloos op GGD-websites over te nemen, zoals helaas hier en daar al is gebeurd, want slachtoffers van houtstook zijn hier niet mee geholpen.

Roken: lust of last? ((januari)

milieucentraal

In opdracht van Milieu Centraal heeft Motivaction een onderzoek uitgevoerd naar de ervaringen van de Nederlandse bevolking met roken, hun houding ten aanzien van roken, het huidige rookgedrag en de kennis hierover onder rokers in het bijzonder.

Nederlanders roken op diverse manieren: op kantoor, thuis, en op het balkon of in de tuin. Dit recreatieve roken brengt soms overlast met zich mee. Iedereen heeft wel eens van de rook van anderen kunnen meegenieten. Maar vaak wordt het nauwelijks als hinderlijk ervaren en soms zelfs als sfeervol. Echter, er zijn ook delen van de bevolking die bezwaar maken tegen de effecten van roken. 10% van de bevolking geeft aan last te hebben van de schadelijke effecten en van geur- en rookoverlast.

Kortom: Milieu Centraal ziet een groeiend maatschappelijk issue rond roken door particulieren en dat is reden voor Milieu Centraal om te willen weten in welke mate dit issue nu echt in Nederland leeft. Daarnaast wil Milieu Centraal graag weten in hoeverre men bekend is met de ‘rooktips’ die ervoor zorgen dat roken minder overlast veroorzaakt.

Over het algemeen ervaren Nederlanders weinig overlast van roken.

De meerderheid van de Nederlandse bevolking ervaart geen of in geringe mate overlast van roken. Slechts een tiende van de bevolking geeft aan in grote mate overlast te ervaren van roken. Dit deel van de Nederlandse bevolking ervaart vooral stankoverlast. Een kwart noemt ook lichte irritaties.

De meerderheid van de Nederlanders is positief over roken.

De meerderheid van de Nederlanders kent positieve kenmerken toe aan roken. Genoemd wordt dat roken gezellig is, lekker, en leuk om te doen. Slechts een vijfde van de Nederlandse bevolking vindt roken ongewenst. Bijna de helft van de Nederlanders vindt dat roken voor stank zorgt.

De meerderheid wil roken niet verbieden.

In eerste instantie geven Nederlanders aan dat de voorlichting over roken voldoende is en er geen strengere wetten of regels nodig zijn. Op de tweede plaats geeft men aan dat roken geheel vrijgelaten moet worden. Ruim een kwart van de Nederlanders geeft aan dat strengere wetten en regels wel nodig zijn en 8% vindt dat roken helemaal verboden moet worden. Rokers zijn in hoge mate bereid om maatregelen te nemen om overlast door roken te beperken. Zij doen dit vooral door sigaretten van kwalitatief hoogwaardige tabak te roken.

Geen behoefte aan informatie.

Circa één op de vijf Nederlanders rookt. Vooral voor de gezelligheid, en om zich behaaglijk te voelen. Een vierde van alle rokers ontvangt informatie over roken. Informatie wordt vooral verkregen van familie, vrienden of kennissen en van tabaksproducenten en sigarenwinkels. Rokers hebben niet veel behoefte aan informatie over roken, de meeste ‘rooktips’ zijn bekend en worden al door een meerderheid van de rokers toegepast.
————————————————————————————————————————————-

Tot zover Milieu Centraal. Vindt u dit een merkwaardig verhaaltje? Roken vrijlaten, roken gezellig? De schadelijke effecten van roken zijn toch allang bekend? Roken is toch allang aan banden gelegd, zodat niemand meer met anderen mee hoeft te roken? Is dit soms een krantenartikeltje uit de jaren ’60?

Nee, het enige wat hier is gebeurd, is het vervangen van ‘hout stoken’ door ‘roken’. Want wat is eigenlijk het verschil tussen hout stoken en meeroken? Houtrook bevat vergelijkbare giftige en kankerverwekkende stoffen als sigarettenrook en is vaak zelfs nog schadelijker. Als je ‘hout stoken’ vervangt door ‘roken’ dringt het pas tot je door wat een gevaarlijke, maar helaas nog niet achterhaalde boodschap hier uitgedragen wordt.

Het bovenstaande fragment is afkomstig uit een onlangs gepubliceerd ‘onderzoek’ in opdracht van Milieu Centraal naar de houding van de Nederlandse bevolking met betrekking tot hout stoken en wil het draagvlak voor strengere regels rond hout stoken aftasten.

Omdat het grootste deel van de Nederlandse bevolking niet op de hoogte is van de schadelijke effecten van houtrook op gezondheid en milieu of deze negeert, is die houding helemaal niet zo negatief. Hout stoken verbieden? Wat een flauwekul. Overlast van anderen? Een beetje rook, daar moet een mens toch tegen kunnen? Stoken is leuk!!

De meerderheid van de Nederlandse bevolking ervaart volgens dit onderzoekje weinig overlast van hout stoken. Dat heeft zeker iets te maken met het kennisniveau van de gemiddelde Nederlander over hout stoken. Ook al heb je geen ‘overlast’, houtrook is bewezen schadelijk. Wanneer de respondenten eerst waren voorgelicht over de gezondheidseffecten van fijnstof, en de kans op kanker en luchtwegaandoeningen, waren hun antwoorden wellicht anders geweest

Lees hier zelf het onderzoek.

Overlast door houtrook bij TROS Radar door 1,8 miljoen mensen bekeken (januari)

Tros-Radar-1De uitzending van radar van 4 januari jongstleden met onder andere als onderwerp de problemen met houtrook is door 1,8 miljoen mensen bekeken. Bekijk het deel over houtstoken.

Naast interviews met de directeur van het longfonds, een inhalatie toxicoloog van het RIVM en Yasemin Cegerek, kamerlid PvdA wordt openhartig gesprokenen de familie Van de Meijs. Zij geven goed weer met welk groot probleem we in Nederland hebben te maken.

Omroep Max besteed aandacht aan het stoken van hout.

Omroep Max heeft in haar programma aandacht besteed aan de effecten op milieu en gezondheid door het stoken van hout. Wetenschapsjournalist Max Oving is hier erg duidelijk over. Helaas heeft de mannelijke presentator een pelletkachel. Hoewel dit type kachels in principe schoner stoken dan de gewone houtkachel zorgt de pelletkachel in de praktijk ook voor veel overlast en stoot veel meer schadelijke stoffen uit dan een gasgestookte cv.

Telegraaf: Gloeiende ruzies over rook

Op zaterdag 14 nov 2015 verscheen het onderstaande artikel in De Telegraaf.
Eindelijk een grote landelijke krant die aandacht schenkt aan houtrookoverlast en laat zien dat dit een splijtzwam tussen burgers is geworden. De roep om regelgeving wordt steeds groter. Dit artikel bewijst dat de vanzelfsprekendheid van het stoken van een houtkachel onder vuur ligt. Langzamerhand beginnen steeds meer mensen zich te ergeren aan de houtstookterreur die de lucht in hun woonwijken verziekt en hun gezondheid bedreigt.
(De in dit artikel geventileerde meningen vertolken niet per definitie die van de Stichting HoutrookVrij.)


Gloeiende ruzies over rook
Uitstoot open haarden en vuurkorven drijft buren soms tot wanhoop

Houtstook leidt steeds vaker tot knetterende burenruzies. Omwonenden die last hebben van de rook worden vaak neergezet als zeurpieten. Onderzoeken naar mogelijk giftige en kankerverwekkende uitstoot van de rookgassen spreken elkaar tegen. Gemeenten durven zelden op te treden tegen overmatige houtstokers. Want een verbod is wel erg drastisch en dat vuurtje in huis is o zo gezellig.

Het is een nachtmerrie voor docent Clemens van Rijthoven en zijn vrouw: de vier houtstookplaatsen van zijn buren. De familie woont in een schitterend rijksmonument uit 1485 in Wijk en Aalburg. Maar er is bijna geen dag dat ze daar echt van kunnen genieten, want de buren laten onophoudelijk de houtkachels loeien en gloeien.

„Wij zijn al dertien jaar aan het vechten tegen onze onwillige buren. De stankoverlast is verschrikkelijk. Een steekwagen vol brieven ligt er op het gemeentehuis van Aalburg en men doet het gewoon af als een burenruzie. Ik heb rechtszaken gevoerd. Dan kreeg ik weer gelijk, maar daar dacht een andere rechter weer anders over en zo gaat het maar door. Er werd een onderzoek verricht. Kostte 9000 euro, wat via mijn rechtsbijstandsverzekering werd betaald, maar de overlast schijnt kennelijk zeer moeilijk te bewijzen. Of ze komen hier meten als bij de buren de kachel toevallig niet aanstaat, of de wind niet op ons huis is gericht.”

Volgens het CBS heeft 10 procent van de bevolking last van houtrook van kachels, allesbranders en de vuurkorven buiten. Er zijn 350.000 Nederlanders die jaarlijks meer dan 150 dagen stoken. Er zijn zelfs tienduizenden vaderlanders die met hun kachel het hele huis verwarmen en trots zijn op hun rendement van 90 procent. Soms wonen ze zelfs in een ecowijk en denken ze milieuvriendelijk bezig te zijn.

In werkelijkheid is houtrook uitgegroeid tot een belangrijke bron van luchtvervuiling. Uit de verbranding van hout en ander afval komt een verscheidenheid aan (kankerverwekkende) schadelijke stoffen vrij. Stoffen die bijvoorbeeld de ademhaling irriteren. Vooral zuigelingen, kinderen, zwangere vrouwen, mensen die lijden aan allergieën, astma, bronchitis en longziektes worden ernstig bedreigd door de vervuiling, zo wordt beweerd.

Bangmakertje

Van Rijthoven zegt: „Wanneer de open haard brandt, rookt de hele buurt mee. Roken is dodelijk, staat op de verpakking van tabak. Nu nog op de zak openhaardhout.”

Nog een bangmakertje: volgens de Deense publicist Bjorn Lomborg is houtstook wereldwijd de belangrijkste milieuveroorzaker van sterfte. Maar dan doelt hij waarschijnlijk op New Delhi, zo’n beetje de smerigste plek op aarde.

Houtrook zou zelfs dertig keer schadelijker zijn dan tabaksrook. Het is een van de grotere veroorzakers van uitstoot van ultrafijnstof. Houtrook bevat minuscule deeltjes van creosoot, roet en as die wel tot drie weken in de lucht blijven zweven. Inademen veroorzaakt hoesten, irritatie en permanente littekens in de longen.

Maar bezien we de Nederlandse rapporten, dan is het beeld minder duidelijk. De toenmalige staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, Wilma Mansveld, antwoordde op vragen van D66 over luchtvervuiling door houtkachels: „Er kan lokaal overlast ontstaan door houtstook. Helaas valt op basis van de beschikbare kennis niet eenduidig aan te geven in welke mate gezondheidsrisico’s daadwerkelijk aanwezig zijn. Als er overlast ontstaat, betreft het meestal zeer specifieke lokale omstandigheden.”

Volgens haar zijn rapporten niet altijd objectief. Het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) berekende dat de houtstook in delen van het dorp Schoorl zeer groot was. Mansveld: „Maar de metingen betreffen een beperkt aantal dagen in de winterperiode op een locatie waar relatief veel houtstook voorkomt en zijn daarmee waarschijnlijk niet representatief.”

Het probleem is dat een enkele houtkachel in een buurt meestal weinig overlast veroorzaakt. Zeker niet als je goed en droog hout gebruikt en een volledige verbranding nastreeft. Dan wil de buurt nog wel eens zeggen: wat ruikt dat vuurtje lekker!

Er zijn mensen die een keurig stookgedrag vertonen, maar er zijn ook asocialen die zich nergens iets van aantrekken. Die van alles in hun kachel gooien en ook bij windstil en mistig weer op volle kracht fikkie stoken.

Vincent van der Heiden is bestuurslid van de stichting Houtrookvrij. Hij woont in Zutphen en zegt: „Ik heb niets tegen een open haard in de buurt. Ik vind het niet erg als mensen af en toe barbecueën of de vuurkorf buiten aansteken. Maar binnen een afstand van 100 meter zijn er in onze buurt een stuk of twintig houtkachels die soms de hele dag branden. Wij en andere buurtbewoners hebben daar vaak enorm veel last van. Bovendien hebben mijn vrouw en ons jongste kind astma. De gemeente begrijpt de situatie, maar weet niet wat ze moet doen. Je kunt niet zomaar alle kachels verbieden.”

Jos Merks uit Breukelen is eigenaar van de website houtrook.nl. „Ik krijg bijna elke dag een brief van mensen die mij om advies vragen. Schrijnende gevallen van kinderen die de hele dag hoesten en proesten. Het is echt een drama. Ik leen regelmatig een fijnstofmeter uit van 700 euro. Je schrikt je soms rot zoveel emissie er in de plaatselijke lucht zit. Maar in slechts twee gevallen hebben gemeenten ooit een rookverbod opgelegd. Ik moest drie jaar actie voeren tegen een achterbuurman. Hij is er gelukkig grotendeels mee opgehouden toen de gemeente dreigde met een stookverbod.”

Radeloos

Er zullen mensen zijn die over de rook van buurmans houtkachel klagen, omdat ze altijd overal over klagen. Maar enquêtes van bijvoorbeeld de GGD in het noorden des lands tonen aan dat sommige mensen zoveel last hebben dat ze radeloos zijn en zelfs overwegen de hand aan zich zelf te slaan.

Een bloemlezing uit het GGD-rapport: „Ik heb last van astma en slik dagelijks medicijnen. Belangrijk is het om goed je huis te ventileren. Helaas kunnen wij dat niet door de stankoverlast van alle houtkachels in de buurt. Wij ondervinden erg veel hinder.”

„Ik ben ernstig ziek en kan geen ramen meer open hebben terwijl dat voor mijn longproblemen noodzakelijk is. Ze trekken zich hier echter niets van aan. Toen ik met een ambulance werd afgevoerd vroegen ze mijn man wat er aan de hand was. Na uitleg over mijn long- en hartproblemen staken ze de volgende dag doodleuk de kachel weer aan, hoewel ze zelf toegeven dat het inderdaad wel erg stinkt.”

Merks en Van der Heiden kennen diverse mensen die ten einde raad naar een nieuwbouwwijk zijn verhuisd waar aannemers geen schoorstenen mogen bouwen. Zij plaatsen echter wel de voorzieningen voor een rookkanaal. En als het huis opgeleverd is, mogen de eigenaren wel een schoorsteen laten plaatsen, want de instructie geldt uitsluitend voor de aannemer. Van der Heiden: „Het is eigenlijk te gek voor woorden en niemand treedt op.”

Irritatie

Voor Clemens van Rijthoven en zijn gezin is de lucht nog lang niet geklaard. „Ik ben echt niet de enige in de buurt die er last van heeft, maar ik woon er wel het dichtste bij. Volgens een wethouder zit mijn irritatie tussen de oren.”

In 2008 kwam er een nieuwe rieten kap op zijn huis. Dat kostte 100.000 euro. „Door het neerdalen van al die rook ontstaat er ook een soort snotalg op ons dak. De dakdekker zegt: ’Als dat zo doorgaat, gaat dat dak maar vijftien jaar mee’. En ik heb echt geen ton liggen voor een nieuw dak. Maar ik houd mijn hart ook vast voor het geval er een vonk van de buurman op ons rieten dak terechtkomt. De ramp is dan niet te overzien.”

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft dit jaar samen met het Longfonds, gemeenten en GGD, burgergroeperingen, de kachelbranche en kennisinstituten het initiatief genomen tot de oprichting van een Platform Houtstook. Het is de vraag of we van dit platform veel moeten verwachten. Men is nog niet verder gekomen dan het in kaart brengen van de problematiek. In de ons omringende landen zijn overheden vaak een stuk verder. Dat resulteert onder meer in een keurmerk voor nieuwe kachels en de verplichting om de schoorsteen jaarlijks te laten vegen, want anders kun je je niet verzekeren tegen brandschade. Sommige steden kennen een verbod op het stoken bij mistig of windstil weer of een verbod op het gebruik van vuurkorven. In sommige landen zijn ook echt houtrookvrije wijken gebouwd. Misschien een tip voor projectontwikkelaars.

Jaarlijks zijn er volgens het CBS tussen de 40.000 en 50.000 branden. Topjaar was 2006 met 49.776 branden, waarvan 14.272 binnenbranden. Dat jaar vielen er 70 doden en 800 gewonden. De kosten bedroegen 1,1 miljard. De brandweer moet per jaar circa 2000 keer uitrukken omdat de open haard ondeugdelijk is.

Groninger gemeenten willen betere regelgeving houtrook

logo ggd groningenggd frieslandggd drenthe

Bron: GGD Groningen: De huidige wet- en regelgeving biedt gemeenten geen goede basis om maatregelen te nemen tegen overlast door houtrook. Dat vindt het bestuur van de GGD Groningen namens de 23 Groninger gemeenten. Veel mensen ondervinden overlast, maar de gemeente kan nu niet ingrijpen. Uit onderzoek blijkt dat rook van houtkachels schadelijk kan zijn voor de gezondheid. De 23 Groninger gemeenten willen nader onderzoek om methoden te ontwikkelen om overlast door rook beter te beoordelen. Zij zullen de rijksoverheid vragen om steviger wet- een regelgeving zodat rookoverlast aangepakt kan worden.

De drie noordelijke GGD’en hebben, in samenwerking met de Universiteit van Utrecht, onderzoek gedaan bij tien gezinnen met ernstige klachten over houtrook van hun buren. Uit de metingen blijkt dat rook van houtkachels schadelijk kan zijn voor de gezondheid omdat bij acht van de tien gezinnen de hoeveelheid fijn stof periodiek groter was dan de advies-waarde van de World Health Organization. Uit het onderzoek komt tevens naar voren dat regelgeving tekort schiet om het probleem aan te pakken.

Emotie
Houtstook en houtrook gaan gepaard met veel emoties, zowel positieve als negatieve. Voor het GGD-onderzoek hebben zich opvallend veel mensen aangemeld met schrijnende verhalen over de overlast. Reacties kwamen zelfs van buiten het onderzoeksgebied Groningen, Friesland en Drenthe. De problematiek beperkt zich niet tot Noord-Nederland. Overlast van houtrook bestaat uit stankhinder met of zonder gezondheidsklachten zoals irritatie van ogen, neus, keel en luchtpijp met hoesten en benauwdheid. Het aantal locaties met overlast zal toenemen als meer mensen hout gaan stoken. Het is de verantwoordelijkheid van de stoker dat houtrook geen overlast veroorzaakt.

Overlast
Het onderzoek van de GGD-en was gericht op gewone houtkachels van huishoudens. Grotere stookinstallaties zijn niet onderzocht. Daarvoor bestaan wel wettelijke eisen. De metingen zijn uitgevoerd van maart tot in juni. De overlast bestaat ook buiten het stookseizoen. Het onderzoek is opgezet om na te gaan of eenvoudige meetapparaten bruikbaar zijn voor het maken van een onderscheid tussen acceptabele en niet-acceptabele situaties. Bij drie van de tien gezinnen was er een significant verband tussen overlast en de hoeveelheid fijn stof (PM2,5). PM2,5 bestaat uit zwevende stofdeeltjes kleiner dan 2,5 micrometer.

Vervolg
Op basis van het onderzoek kan een meetsysteem ontwikkeld worden, dat landelijk de gemeenten in staat stelt te beoordelen of de situatie wel of niet acceptabel is. Voor het vaststellen van een overschrijding van de gezondheidsnorm dient de apparatuur specifiek geijkt te worden. Ook is nog onderzoek nodig voor het ontwikkelen van een methode om vast te stellen uit welke schoorsteen het gemeten fijn stof afkomstig is. Daarbij is tevens een duidelijker wettelijk kader nodig om te kunnen handhaven als dit nodig blijkt.

Meer informatie
Het onderzoeksrapport is te vinden op de website van GGD Groningen.

Nederlands Dagblad: Hout stoken is zó primitief (oktober)

nd 3okt201503 oktober 2015, Bron: Nederlands Dagblad, Hilber Meijer

 

Het Platform Houtstook, dat de overlast van hout stoken wil beperken, komt donderdag bij elkaar. Pauline van der Heiden van Stichting Houtrookvrij is van de partij. Thuis hout stoken wordt wat haar betreft bij wet verboden.

1  Waarom wil Stichting Houtrookvrij af van houtkachels, allesbranders, open haarden en vuurkorven?

‘De rook van het stoken van hout is schadelijk voor de gezondheid. Dat blijkt uit vele onderzoeken en dat ervaar ik zelf ook: tranende ogen, een prikkende neus, hoofdpijn. En het wordt alleen maar erger: misselijkheid, benauwdheid, slapeloosheid. Inmiddels is het zo erg dat ik oogontsteking krijg als er veel gestookt wordt. Daarnaast veroorzaken houtkachels geuroverlast. Het is geen pretje als je de hele dag in je slaapkamer, huiskamer en keuken houtrook, roet en teer ruikt, daar krijg je stressverschijnselen van. In 2010 had tien procent van de Nederlandse bevolking last van ‘houtstooklucht’. Inmiddels moet dat meer zijn, want de kachel- en houtverkoop is sterk toegenomen.’

2  Hoe ongezond is het inademen van ‘houtrook’ precies?

‘De Amerikaanse RIVM, het Environmental Protection Agency, geeft aan dat een hoge concentratie houtrook twaalf maal schadelijker is dan tabaksrook. Het blijft veertig keer langer in je lichaam en veroorzaakt daardoor langer schade dan een sigaret. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek IARC heeft voldoende bewijs dat het longkanker veroorzaakt. En volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu verergert het astma, en worden de longfunctie en hart- en bloedvaten er slechter van. Doordat je de rook met je neus inademt, vergroot het ook de kans op ziektes in de hersenen; parkinson, alzheimer. Zelfs autisme wordt er deels aan gelinkt. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert geen hout te stoken in dichtbevolkte gebieden. Wie wil er nou giftige rook in zijn huis?’

3  De overheid erkent het probleem volgens u niet. Hoe komt dat?

‘De meeste mensen weten niet hoe schadelijk houtrook is. En de overheid wil niet betuttelen. Het ligt politiek erg gevoelig. Je wint geen kiezers als je als politieke partij zegt: “Ho, stop je mag niet meer stoken.” In bijvoorbeeld Duitsland zijn ze veel verder. Daar zijn schoorsteengildes die erop letten dat particulieren goed stoken en die ook boetes kunnen geven.’

4  Kunt u bij liefhebbers van de open haard en houtkachel op een beetje begrip rekenen?

‘Bepaald niet. In een straal van tweehonderd meter rond ons huis zijn 21 adressen waar hout wordt gestookt. Bij negen adressen ben ik langsgegaan, maar daar werd ik niet vrolijk van. Sommige mensen stoken heel voordelig doordat ze overal gratis hout vandaan halen. Anderen zeggen: “Ik vind het heel rot dat je in de rook zit van mijn kachel, maar dit is mijn leefstijl.” Die gaan hun gedrag niet aanpassen. In 2014 sprak ik professor Bert Brunekreef, milieu-epidemioloog aan de Universiteit Utrecht. Die verbaasde zich erover dat we nog steeds zulke primitieve, vervuilende methoden gebruiken om ons te verwarmen.’

5  Kun je meer of minder milieuvriendelijk hout stoken?

‘Milieuvriendelijk stoken bestaat niet. De kachelbranche verkoopt zijn product als CO2-neutraal, maar dat is een fabeltje dat al lang ontkracht is door grote wetenschappelijke instituten. Recentelijk is er een groot onderzoek gedaan, gericht op Noordwest-Europa, om de luchtkwaliteit te verbeteren en de gezondheid van de burger te bevorderen. Daarin was ook aandacht voor de pelletkachel, die erg populair is. Uit dat onderzoek blijkt dat je huis verwarmen door middel van gas 59 keer schoner is dan met de pelletkachel.’

6  Wat is uw boodschap, donderdag tijdens de bijeenkomst van het Platform Houtstook?

‘Wij willen dat de regelgeving wordt aangescherpt en dat er wetten komen die de bevolking beschermen tegen deze vorm van vervuiling. Rond houtkachels moet een bewustwordingsproces op gang komen, net als destijds bij asbest en roken. Nederland is enorm dichtbevolkt. In een straal van negentig meter rond de houtkachel is de lucht giftig. Zo veel inwoners die de lucht van een houtkachel inademen, dat is gewoon niet handig.’

7  Hoe moeten we ons warm houden als we geen hout mogen verbranden?

‘Allereerst door je huis goed te isoleren, daarmee maak je al een grote stap. En neem een HR combiketel op gas. Of kies voor warmte-koude-opslag, een warmtepomp, zonne- of windenergie of infraroodverwarming. En ik zou graag een oproep aan ontwerpers willen doen: bedenk iets wat gezellig is, mooi is om te zien, warmte geeft en niet vervuilend is. Dat zou geweldig zijn.’