De cijfers liegen
er niet om!

Maatschappij

Maatschappij

Houtrook is een politiek probleem waarvoor wij als samenleving een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben. Om de luchtkwaliteit in onze woonwijken te verbeteren zal iedereen zijn bijdrage moeten leveren. De overheid door het maken van een betere regelgeving, gekoppeld aan handhaving. Bedrijven en ontwerpers door het ontwerpen en verkopen van producten die niet schadelijk zijn. Burgers door hun gedrag aan te passen en rekening te houden met buurtgenoten. Gezonde ademlucht is ten slotte een collectief goed waar niemand zonder kan.

De norm voor fijnstof heeft meer met economische, politieke en technische haalbaarheid te maken dan met gezondheid. Het is een compromis. 

’Prof. A. Ragas, milieukundige Radbout Universiteit (IWWR), hoogleraar Open Universiteit.

Platform Houtrook en Gezondheid

Houtrook is een politiek probleem, waarvoor de Stichting HoutrookVrij een landelijke regeling wil. Dat is de reden waarom leden deelnemen aan het door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ingestelde Platform Houtrook en Gezondheid. Gezamenlijk met alle deelnemers, waaronder grote gemeenten, enkele GGD’s, vertegenwoordigers van de kachelbranche en het Longfonds, zijn oplossingsrichtingen geïnventariseerd.

In een brief dd. 8 maart 2018 aan de voor luchtkwaliteit verantwoordelijke staatssecretaris Stientje van Veldhoven dringen de deelnemers aan op de volgende maatregelen:

  1. Een voorlichtingscampagne over de schadelijke effecten van houtrook.

  2. Het ontwikkelen van een meetmethode om handhaving op gemeentelijk niveau mogelijk te maken.

  3. Het (mede) mogelijk maken van een systeem met eisen voor de gehele stookinstallatie en het gebruik ervan.

De rijksoverheid

De staatssecretaris ondernam als reactie op de brief van het Platform Houtrook en Gezondheid een aantal concrete acties. Op dit moment werken TNO en het RIVM in opdracht van de rijksoverheid aan het ontwikkelen van een meetmethode voor gemeentelijke handhavers. Het KNMI werkt aan een stookalarm, dat komend stookseizoen 2019/2020 ingevoerd zal worden. De beoogde voorlichtingscampagne zal door Milieu Centraal verder worden uitgewerkt en het komende stookseizoen van start gaan.

Het lijkt erop dat er naast voorlichting over gezondheidsrisico’s ook stooktips worden gegeven. De Stichting HoutrookVrij vindt dit laatste onwenselijk, omdat je daarmee ten onrechte de indruk wekt dat schoon stoken bestaat. Het Platform Houtrook en Gezondheid wilde juist inzetten op ontmoediging van houtstook.

Geen verbod: Ecodesign

In haar brief aan de Tweede Kamer dd. 15.01.2019 zegt de staatssecretaris dat zij niet tot een verbod van houtkachels overgaat, maar oog heeft voor het beperken van de belangrijkste gezondheidseffecten. Daarbij kijkt zij naar het draagvlak en kosteneffectiviteit van de maatregelen. Nog te veel Nederlanders staan volgens haar positief tegenover houtstook.

Wel gaat ze over tot het versneld invoeren van de Ecodesign- richtlijn die niet in 2022 maar uiterlijk januari 2020 ingaat. Dit om import van ’verouderde’ kachels vanuit België en Duitsland te voorkomen die al eerder de Ecodesign-richtlijn invoerden. Met de Ecodesign-richtlijn worden strengere eisen aan de emissie van de kachel gesteld. De Stichting HoutrookVrij vindt dit geen effectieve oplossing, omdat ook deze kachels overlast geven en mensen deze ‘schone’ kachel langer dreigen te gebruiken.

Over de bekritiseerde subsidie voor pelletkachels gaat zij in overleg met haar collega van Economische Zaken.

Schone Luchtakkoord

De staatssecretaris heeft ter voorbereiding op het Schone Luchtakkoord enkele onderzoeken in gang gezet. Zo zal het RIVM een onderzoek doen naar de herkomst van fijnstof in Nederland. Daarnaast heeft het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) een opdracht voor onderzoek naar de kosteneffectiviteit van maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren.

Verrassend is dat onlangs in Energiepodium een artikel verscheen van Pieter Boot, hoofd Klimaat, Lucht en Energie PBL, waarin deze stelt dat juist het houtrookprobleem ‘een klassiek thema is voor overheidsoptreden’: ‘Het open haardplezier van de een verergert de astma van de ander.’ Dat de houtkachels ongelimiteerd kunnen stoken is volgens hem niet zo vanzelfsprekend. Ze veroorzaken nota bene een vijfde van de Nederlandse emissies van fijnstof.

De Kamerbrief van de Staatssecretaris over het Schone Luchtakkoord is in het tweede kwartaal van 2019 gepland. Aan de overleggen voorafgaand aan het Schone Luchtakkoord neemt ook de Stichting HoutrookVrij deel. Dat het PBL houtstook al van tevoren noemt, is een opsteker.

Gemeenten

In enkele grotere gemeenten zoals Utrecht en Amersfoort zijn pilots opgestart die uit het Platform Houtrook en Gezondheid voortvloeien. De gemeente Utrechtse Heuvelrug heeft zich hierbij aangesloten.

Al eerder waren er gemeenten die ondanks de gebrekkige regelgeving toch wat voor mensen met houtrookoverlast wilden doen. Zo ontwikkelde de gemeente Drechtsteden een voorlichtingscampagne over gezondheid die in rook opgaat. In de meeste gemeenten wordt afgewacht wat ‘Den Haag’ in gang zet. Toch komt in steeds meer gemeenten het onderwerp houtstook op de agenda.

Op dit moment wordt op gemeenteniveau gewerkt aan de invoering van de Omgevingswet die in 2021 moet ingaan. Daarin kunnen ook voor houtrook relevante bepalingen worden opgenomen. De GGD Amsterdam is niet optimistisch over de afweging tussen economie en gezondheid die gemeenten daarbij moeten maken.

Kent u de gezondheidsrisico’s?

Hoe gezellig en sfeervol het ook is, rook van een houtkachel, haard of vuurkorf is slecht voor je gezondheid. Vooral kinderen, ouderen en mensen met long- of hart- en vaatziekten zijn er extra gevoelig voor. De gemeente Rheden geeft daarom voorlichting over wat houtrook bij sommige mensen veroorzaakt.

Samen kunnen we onze woonomgeving veilig maken

foto: Adrien-Olichon

Buitenland

Houtrookoverlast is een wereldwijd probleem dat niet alleen in ontwikkelingslanden speelt, waar noodgedwongen op vuurtjes wordt gekookt, maar ook in ontwikkelde landen als Canada, de VS, Nieuw-Zeeland, Australië, Latijns Amerika en Europa. In verschillende landen zijn maatregelen genomen om de luchtkwaliteit te verbeteren.

Omwisselingsprogramma’s

In Vlaanderen en sommige Amerikaanse staten als Utah krijgen mensen subsidie als zij hun vervuilende hout- of pelletkachel inruilen voor een schonere gaskachel.

 

“Campagnes (van autoriteiten, van patiëntenorganisaties) moeten de kennis over de risico’s van houtstook onder burgers verbreden, en het imago van houtstoken en gezelligheid doorbreken. De campagnes tegen het roken van sigaretten kunnen daarbij tot voorbeeld dienen.”

Bron: WHO (World Health Organization) 2015

Totaal houtstook verbod

In Chileense steden draagt houtstook tot wel 94% bij aan de totale uitstoot van fijnstof (PM2.5). Vandaar dat de Chileense milieuminister Marcelo Mena -Carrasco drastische maatregelen nam in de hoofdstad Santiago: een totaal verbod op houtkachels. Het resultaat: sluitende afdelingen spoedeisende hulp en een nominatie van de Climate &Clean-Air Coalition in 2017. Toch blijft houtstook in Chili een groot probleem, vooral in het zuiden.

 

Stadsverwarming

In verschillende Europese hoofdsteden zoals Londen, Parijs en Kopenhagen zijn houtkachels een onderwerp van discussie of zijn beperkende maatregelen getroffen. De burgemeester van Kopenhagen vindt gezelligheid (hygge in het Deens) geen goede reden om te stoken en wil maatregelen. Hij verwijst naar de stadsverwarming als schone verwarmingsbron.

 

Drones

In Italië dragen de particuliere huishoudens voor 50% bij aan de luchtvervuiling. Om precies in kaart te krijgen wat er uit al die houtkachelpijpen komt, worden voor onderzoek drones ingezet. Het doel is gemeenten te ondersteunen bij het verbeteren van de luchtkwaliteit.

SHV-standpunt

Houtrookoverlast ligt vooral op het bordje van de Rijksoverheid, taak van de gemeenten is handhaving van bestaande regels.

Petitie

Stichting HoutrookVrij vindt dat iedereen recht heeft op schone en gezonde lucht. De overheid moet hier duidelijke regels voor opstellen en deze handhaven. Dus steun onze actie door de petitie te tekenen.
Ga naar petitie tekenen